بازگشت به صفحه اصلي مسائل

احكام محتضر

سئوال 1_ به چه كسي محتضر مي گويند؟

جواب ـ  محتضر يعني (كسي كه) در حال جان دادن مي باشد چه مرد باشد و چه زن، بزرگ باشد يا كوچك.

س 2_ نسبت به مسلماني كه محتضر است چه وظايفي داريم؟

ج ـ مسلماني را كه محتضر است بايد بر پشت بخوابانند به طوري كه كف پاهايش رو به قبله باشد.

س 3_ اگر خواباندن محتضر ممكن نباشد چه وظيفه اي در قبال او داريم؟

ج ـ اگر خواباندن او ممكن نباشد تا اندازه اي كه ممكن است بايد به اين دستور عمل كنند و چنانچه خواباندن او به هيچ قسم ممكن نباشد بايد او را رو به قبله بنشانند.

س 4_ اگر نشاندن محتضر نيز ممكن نباشد چه كاري بايد انجام داد؟

ج ـ ‌بايد او را بر پهلوي راست يا بر پهلوي چپ رو به قبله بخوابانند.

س 5_ تا چه موقع بايد ميت را رو به قبله خوابانده نگه دارند؟

ج ـ ‌بنا بر احتياط مستحب تا وقتي كه غسل ميت تمام نشده او را رو به قبله بخوانند.

س 6_ وقتي غسل ميت انجام شد نسبت به ميت چه وظيفه اي داريم؟

ج ـ بعد از آنكه غسلش تمام شد بهتر است او را مانند حالتي كه بر او نماز مي خوانند بخوابانند.

س 7_ آيا رو به قبله كردن محتضر واجب است؟

ج ـ رو به قبله كردن محتضر بر هر مسلماني واجب است.

س 8_ آيا براي رو به قبله كردن محتضر بايد از ولي او اجازه خواست؟

ج ـ اجازه گرفتن از ولي او لازم نيست.

س 9_ در چه صورت وجوب رو به قبله كردن محتضر از عهده ديگران ساقط مي شود؟

ج ـ اگر بعضي ( رو به قبله كردن محتضر را ) انجام دهند از ديگران ساقط مي شود.

س 10_ مستحب است چه چيزهايي را به محتضر تلقين نمايند؟

ج ـ مستحب است به كسي كه در حال جان دادن است شهادتين و اقرار به امامت دوازده امام عليهم السلام و ديگر عقايد حق، را طوري تلقين كنند كه بفهمد و نيز مستحب است آن را تا وقت مر گ تكرار كنند.

س 11_ چه دعايي را بايد به محتضر تلقين نمود؟

ج ـ « اللهم اغفرلي الكثير من معاصيك واقبل مني اليسير من طاعتك يا من يقبل اليسير و يعفو عن الكثير اقبل مني اليسير واعف عني الكثير انك انت العفو الغفور اللهم ارحمني فانك رحيم».

س 12_ اگر كسي سخت جان مي داد نسبت به او چه وظيفه اي داريم؟

ج ـ مستحب است كسي را كه سخت جان مي دهد اگر ناراحت نمي شود و سبب تعجيل مرگ او نمي گردد به جايي كه نماز مي خوانده ببرند.

س 13_ چه سوره هايي را براي راحت شدن محتضر بايد خواند؟

ج ـ مستحب است براي راحت شدن محتضر بر بالين او سورة مباركه يس ، صافات، احزاب، آيه الكرسي، سه آيه آخر سوره بقره و هر مقدار از قرآن كريم كه ممكن است بخوانند.

س 14_ چه چيزهايي نسبت به محتضر مكروه است؟

ج ـ تنها گذاشتن محتضر، گذاشتن چيزي روي شكم او، بودن جنب و حايض نزد او، حرف زدن زياد در كنار او، گريه كردن و تنها گذاشتن زنها نزد او مكروه است.

احكام بعد از مرگ

س 15_ بعد مرگ محتضر چه چيزهايي مستحب است انجام شود؟

ج ـ مستحب است چشمها، لبها و چانه ميت را ببندند دست و پاي  او را دراز كنند پارچه روي او بيندازند اگر شب از دنيا رفته، در جايي كه مرده است چراغ روشن كنند، براي تشييع جنازه او مومنين را خبر كنند، در دفن او عجله نمايند.

س 16_ اگر به مردن محتضر يقين ندارند چه وظيفه اي نسبت به او دارند؟

ج ـ اگر به مردن او يقين ندارند بايد صبر كنند تا معلوم شود.

س 17_ اگر ميت حامله بود و بچه در شكم او زنده بود چه وظيفه اي داريم؟

ج ـ بايد پهلوي چپ او را بشكافند، طفل را بيرون آورند و پهلوي او را بدوزند سپس او را دفن كنند.

احكام غسل، كفن، نماز و دفن ميت

س 18_ چه اعمالي نسبت به ميت واجب است انجام شود؟

ج ـ غسل كفن نماز و دفن مسلمان اگر چه دوازده امامي نباشد بر هر مكلفي واجب است.

س 19_ در چه صورت اعمال فوق از عهده ديگران ساقط مي شود؟

ج ـ اگر بعضي انجام دهند از ديگران ساقط مي شود اما چنانچه كسي انجام ندهد همه گناه كرده اند.

س 20_ در چه صورت واجب نيست مشغول كارهاي ميت شد؟

ج ـ اگر كسي مشغول كارهاي ميت شود بر ديگران واجب نيست اقدام نمايند ولي اگر عمل را نيمه كاره بگذارند بايد ديگران تمام كنند.

س 21_ اگر كسي شك يا گمان داشت كه ديگران مشغول كارهاي ميت است چه وظيفه اي دارد؟

ج ـ اگر انسان يقين كند ديگري مشغول كارهاي ميت شده واجب نيست به كارهاي ميت اقدام كند ولي اگر شك يا گمان دارد بايد اقدام نمايد.

س 22_ اگر كسي بداند غسل يا كفن يا نماز و يا دفن ميت را باطل انجام داده اند چه وظيفه اي دارد؟

ج ـ بايد دوباره انجام دهد.

س 23_ اگر گمان دارد امور فوق را باطل انجام داده اند چه تكليفي بر عهده اوست؟

ج ـ اگر گمان دارد باطل بوده يا شك دارد درست بوده يا نه، لازم نيست اقدام نمايد.

س 24_ در مورد انجام امور مربوط به ميت آيا اجازه ولي لازم است؟

ج ـ ‌براي غسل، كفن، حنوط، نماز و دفن ميت بايد از ولي او اجازه گرفت.

س 25_ چه كسي ولي زن محسوب مي شود؟

ج ـ ولي زن، شوهر اوست و بعد از او مردهايي كه از ميت ارث مي برند به ترتيب طبقات ارث مقدم بر زنهاي آنها مي باشند.

س 26_ در چه صورت مي توان به گفته كسي كه مي گويد: من وصي يا ولي ميت هستم يا ولي ميت به من اجازه داده كه غسل كفن و دفن ميت را انجام دهم اطمينان نمود؟

ج ـ (در صورتي كه) به حرف او اطمينان دارند و ديگري هم نمي گويد من ولي يا وصي ميت هستم و يا ولي ميت به من اجازه داده است.

س 27_ اگر به حرف كسي كه مي گويد: من ولي ميت هستم اطمينان نباشد و يا ديگري مي گويد: من ولي يا وصي ميت هستم يا ولي ميت به من اجازه داده است چه وظيفه اي داريم؟

ج ـ در صورتي كه دو نفر عادل به گفته يكي از آنها شهادت دهند بايد حرف او را قبول كرد.

س 28_ اگر ميت براي غسل، كفن و دفن و نماز خود غير از ولي، شخص ديگري را معين ولي او چه وظيفه اي دارد؟

ج ـ بنا بر احتياط مستحب ولي اجازه بدهد.

س 29_ آيا لازم است كسي كه ميت او را براي انجام اين كار ها معين كرده وصيت او را قبول كند؟

ج ـ لازم نيست كسي كه ميت او را براي انجام اين كارها معين كرده اين وصيت را قبول كند.

س 30_ اگر قبول كرد چه وظيفه اي دارد؟

ج ـ بايد به آن عمل نمايد.

احكام غسل ميت

س 31_ واجب است ميت را چند تا غسل دهند؟

ج ـ واجب است ميت را سه غسل بدهند: اول ـ با آبي كه با سدر مخلوط باشد، دوم ـ با آبي كه با كافور مخلوط باشد، سوم ـ با آب خالص.

س 32_ سدر و كافور به چه اندازه اي بايد با آب مخلوط شود؟

ج ـ سدر و كافور بايد به اندازه اي زياد نباشد كه آب را مضاف كند و به اندازه اي نباشد كه نگويند سدر و كافور با آب مخلوط شده است.

س 33_ اگر سدر و كافور به اندازه لازم پيدا نشد چه وظيفه اي دارد؟

ج ـ بنا بر احتياط واجب بايد مقداري كه به آن دست دارند در آب بريزند.

س 34_ نسبت به كسي كه براي حج يا عمره احرام بسته است اگر پيش از تمام كردن طواف حج يا عمره بميرد، وظيفه اي داريم؟

ج ـ نبايد او را با آب كافور غسل دهند و به جاي آن بايد با آب خالص غسلش دهند.

س 35_ اگر سدر و كافور يا يكي از اينها پيدا نشد و يا استعمال آن جايز نباشد چه وظيفه اي داريم؟

ج ـ اگر سدر و كافور يا يكي از اينها پيدا نشود يا استعمال آن جايز نباشد مثلاًًًًً غصبي باشد بايد به جاي هر كدام كه ممكن نيست ميت را با آب خالص غسل بدهند.

س 36_ كسي كه ميت را غسل مي دهد چه شرايطي بايد داشته باشد؟

ج ـ كسي كه ميت را غسل مي دهد بايد مسلمان، دوازده امامي، بالغ و عاقل بوده و مسائل غسل را نيز بداند.

س 37_ اگر ميت دوازده امامي نبود آيا دوازده امامي بودن غسل دهنده لازم است؟

ج ـ ‌اگر ميت دوازده امامي نيست لازم نيست غسل دهنده، دوازده امامي باشد.

س 38_ آيا غسل دهنده ميت بايد هنگام غسل دادن ميت قصد قربت داشته باشد؟

ج ـ كسي كه ميت را غسل مي دهد بايد قصد قربت داشته باشد يعني غسل را براي انجام فرمان خدا بجا آورد.

س 39_ آيا زنازاده اي را كه مرده است بايد غسل داد؟

ج ـ غسل بچه مسلمان اگر چه زنازاده باشد واجب است.

س 40_ آيا كافر را نيز بايد غسل داد؟

ج ـ غسل، كفن و دفن كافر و اولاد او وارد نيست.

س 41_ آيا غسل ديوانه اي كه پدر و مادر يا يكي از والدين او مسلمان است لازم مي باشد؟

ج ـ كسي كه از بچگي ديوانه بوده و به حال ديوانگي بالغ شده چنانچه پدر و مادر او يكي از آنان مسلمان باشد بايد او را غسل داد.

س 42_ اگر هيچ كدام از والدين ديوانه مسلمان نباشد آيا او را بايد غسل داد؟

ج ـ اگر هيچ كدام مسلمان نباشد غسل دادن او جايز نيست.

س 43_ آيا بچه سقط شده را بايد غسل داد؟

ج ـ بچه سقط شده اگر چهار ماه يا بيشتر دارد بايد غسل داده شود.

س 44_ نسبت به بچه اي سقط شده اي كمتر از چهار ماه دارد چه وظيفه اي داريم؟

ج ـ اگر چهار ماه ندارد بايد در پارچه اي بپيچند و دفن كنند.

س 45_ آيا زن و مرد مي توانند همديگر را غسل دهند؟

ج ـ حرام است مرد زن را و زن مرد را غسل بدهد.

س 46_ آيا زن و شوهر مي توانند يكديگر را غسل دهند؟

ج ـ ‌زن مي تواند شوهر خود را و شوهر مي تواند زن خود را غسل بدهد. اگرچه بنا بر احتياط مستحب زن شوهر خود و شوهر زن خود را غسل ندهد.

س 47_ در چه صورت مرد مي تواند دختر بچه را غسل دهد؟

ج ـ مرد مي تواند دختر بچه اي را كه سن او از سه سال بيشتر نيست غسل دهد.

س 48_ آيا زن نيز مي تواند پسر بچه را غسل دهد؟

ج ـ زن نيز مي تواند پسر بچه اي را كه سه سال بيشتر ندارد غسل دهد.

س 49_ اگر براي غسل ميت مرد، مرد پيدا نشد چه وظيفه اي متوجه ديگران است؟

ج ـ اگر براي غسل دادن ميتي كه مرد است مرد پيدا نشود زناني كه با او نسبت دارند و محرمند مانند مادر خواهر، عمه و خاله يا بر اثر شير خوردن با او محرم شده اند مي توانند بنا بر احتياط از زير لباس يا چيزي كه بدن او را بپوشاند غسلش دهند.

س 50_ حكم غسل ميت زني كه براي غسل دادن او زني يافت نشود چيست؟

ج ـ اگر براي غسل ميت زن، زن ديگري نباشد مردهايي كه با او نسبت دارند و محرمند يا بر اثر شير خوردن با او محرم شده اند مي توانند بنا بر احتياط از زير لباس او را غسل دهند.

س 51_ در هنگام غسل آيا ميت بايد كاملاً برهنه باشد؟

ج ـ اگر ميت و كسي كه او را غسل مي دهد هر دو مرد يا هر دو زن باشند بهتر است به غير از عورت جاهاي ديگر ميت برهنه باشد.

س 52_ نگاه كردن به عورت ميت چه حكمي دارد؟

ج ـ نگاه كردن به عورت ميت حرام است و در صورتي كه زن و شوهر نباشد.

س 53_ اگر غسل دهنده به عورت ميت نگاه كرد آيا غسل باطل مي شود؟

ج ـ كسي كه او را غسل مي دهد اگر نگاه كند گناه كرده ولي غسل باطل نمي شود.

س 54_ در صورتي كه جايي از بدن ميت نجس باشد چه وظيفه اي داريم؟

ج ـ اگر جايي از بدن ميت نجس باشد بايد پيش از آنكه آنجا را غسل بدهند آب بكشند و بنا بر احتياط مستحب تمام بدن ميت پيش از شروع به غسل پاك باشد.

س 55_ غسل ميت چگونه انجام مي شود؟

ج ـ غسل ميت مانند غسل جنابت است.

س 56_ آيا ميت را مي توان به شيوه ارتماسي غسل داد؟

ج ـ بنا بر احتياط واجب تا غسل ترتيبي ممكن است ميت را غسل ارتماسي ندهند.

س 57_ آيا درغسل ترتيبي مي توان هر يك از سه قسمت از بدن را در آب فرو برد؟

ج ـ در غسل ترتيبي هر يك از سه قسمت بدن را مي توانند در آب زياد فرو ببرند.

س 58_ اگر كسي در حال جنابت يا حيض مُرد، آيا جز غسل ميت غسل جنابت و حيض نيز لازم است؟

ج ـ كسي را كه در حال حيض يا در حال جنابت مرده لازم نيست غسل حيض يا جنابت بدهند بلكه همان غسل ميت براي او كافي است.

س 59_ آيا براي انجام غسل ميت مزد گرفتن جايز است؟

ج ـ ‌حرمت گرفتن مزد براي غسل دادن ميت مسلّم نيست اگرچه بنا بر احتيا ط ترك شود.

س 60_ اگر كسي براي گرفتن مزد ميت را غسل دهد آيا آن غسل باطل است؟

ج ـ ‌اگر كسي براي گرفتن مزد به نحو داعي ميت را غسل دهد آن غسل باطل نيست.

س 61_ آيا گرفتن مزد براي انجام كارهاي مقدماتي غسل حرام است؟

ج ـ گرفتن مزد براي كارهاي مقدماتي غسل حرام نيست.

س 62_ اگر براي غسل آب پيدا نشده و يا استعمال آن اشكال داشت چه وظيفه اي داريم؟

ج ـ اگر آب پيدا نشود و يا استعمال آن مانعي داشته باشد عوض از هر سه غسل ميت را فقط يك تيمم بدهند گر چه سه تيمم عوض از سه غسل بهتر است.

س 63_ تيمم هاي عوض از غسلهاي ميت را چگونه بايد انجام داد؟

ج ـ بنا بر احتياط مستحب در ابتدا عوض از مجموع غسلها يك تيمم بدهند و بعد براي هر غسلي يك تيمم بدهند.

س 64_ تيمم عوض از غسل ميت به چه صورت و كيفيتي انجام مي شود؟

ج ـ كسي كه ميت را تيمم مي دهد بايد دست خود را بر زمين بزند و به صورت و پشت دستهاي ميت بكشد و اگر ممكن باشد بنا بر احتياط مستحب با دست ميت نيز او را تيمم بدهد.

احكام كفن ميت

س 65_ ميت مسلمان را با چند پارچه بايد كفن نمايند؟

ج ـ ميت مسلمان را بايد با سه پارچه كه لُنگ، پيراهن، سرتاسري، است كفن نمايند.

س 66_ به وسيله لنگ چه قسمتهايي از ميت را بايد پوشاند؟

ج ـ لنگ بايد اطراف بدن را از ناف تا زانو را بپوشاند و بهتر است از سينه تا روي پا برسد.

س 67_ با پيراهن چه قسمتهايي از بدن ميت را بايد پوشاند؟

ج ـ پيراهن بايد از سر شانه تا نصف ساق پا تمام بدن را بپوشاند و بهتر است تا روي پا برسد.

س 68_ به وسيله سرتاسر چه قسمتهايي از بدن ميت پوشانده مي شود؟

ج ـ  درازي سرتاسر بايد به قدري باشد كه بستن دو سر آن ممكن باشد و پهناي دو سر آن بايد به اندازه اي باشد كه يك طرف آن روي طرف ديگر بيايد.

س 69_ مقدار واجب كفن چه اندازه است؟

ج ـ مقداري از لنگ كه از ناف تا زانو را مي پوشاند و مقداري از پيراهن كه از شانه تا نصف ساق را مي پوشاند مقدار واجب كفن است و بيشتر از اين مقدار مستحب مي باشد.

س 70_ در صورت اجازه ورثه بالغ آيا مي توان بيشتر از مقدار واجب كفن از سهم آنان برداشت؟

ج ـ اگر ورثه بالغ باشند و اجازه دهند كه بيشتر از مقدار واجب كفن ‌از سهم آنان بردارند اشكال ندارد.

س 71_ آيا برداشتن بيشتر از مقدار واجب كفن از سهم وارثي كه بالغ نشده اند جايز است؟

ج ـ برداشتن بيشتر از مقدار واجب كفن اگر به اندازه متعارف باشد از سهم وارثي كه بالغ نشده نيز اشكال ندارد.

س 72_ اگر كسي وصيت كرده باشد كه مقدار مستحب كفن را از ثلث مال او بردارند چه وظيفه اي داريم؟

ج ـ اگر كسي وصيت كرده باشد مقدار مستحب كفن را از ثلث مال او بردارند يا وصيت كرده باشد ثلث مال را به مصرف خود او برسانند ولي مصرف آن را معين  نكرده باشد يا فقط مصرف مقداري از آن را معين كرده باشد مي توانند مقدار مستحب كفن را از ثلث مال او بردارند.

س 73_ در صورتي كه ميت وصيت نكرده باشد كه كفن را از ثلث مال او بردارند چگونه بايد عمل كرد؟

ج ـ اگر ميت وصيت نكرده باشد كه كفن را از ثلث مال او بردارند مي توانند از اصل مال بردارند و مستحب است مقدار واجب كفن را با ارزانترين قيمتي كه ممكن است تهيه نمايند.

س 74_ اگر بخواهند بيشتر از معمول بخرند آيا اجازه ورثه لازم است؟

ج ـ اگر بخواهند بيشتر از معمول بخرند بايد ورثه بالغ مقدار اضافي را اجازه بدهند تا آن مقدار از سهم آنان برداشته شود.

س 75_ كفن زن بر عهده چه كسي است؟

ج ـ كفن زن بر عهده شوهر است، اگرچه خود زن پول داشته باشد.

س 76_ چنانچه شوهر، زنش را طلاق رجعي دهد و زنش پيش از تمام شدن عده بميرد، تهيه كفن زن بر عهده كيست؟

ج ـ شوهرش بايد كفن او را بدهد.

س 77_ اگر شوهر نابالغ يا ديوانه باشد كفن زنش به عهده چه كسي است؟

ج ـ چنانچه شوهر بالغ نباشد يا ديوانه باشد ولي شوهر بايد از مال او كفن زن را بدهد.

س 78_ آيا كفن ميت بر خويشان او واجب است؟

ج ـ كفن ميت بر خويشان او واجب نيست.

س 79_ در چه صورت كفن ميت بر خويشان او مستحب مي شود؟

ج ـ اگر مخارج او در حال زندگي بر آنان واجب بوده بنا بر احتياط مستحب كفن او نيز بر عهده آنان است.

س 80 _ در چه صورت حتي با وجود هر سه پارچه كفن كافي براي كفن ميت نيست؟

ج ـ اگر هر يك از سه پارچه كفن به قدري نازك باشد كه بدن ميت از زير آن پيدا باشد اما مجموع سه پارچه بدن ميت را مي پوشاند بنا بر احتياط واجب كفايت نمي كند.

س 81_ حكم كفن كردن ميت با پوست مردار و پارچه غصبي چيست؟

ج ـ كفن كردن با پوست مردار و چيز غصبي حتي اگر چيز ديگري پيدا نشود جايز نيست و چنانچه كفن ميت غصبي بوده و صاحب آن راضي نباشد بايد از تنش بيرون آورند اگر چه او را دفن كرده باشند.

س 82_ كفن كردن ميت با چه چيزهايي جايز نيست؟

ج ـ با چيز نجس پارچه ابريشمي خالص و پارچه اي كه با طلا بافته شده جايز نيست.

س 83_ آيا در حال ناچاري مي توان با چيز نجس پارچه ابريشمي خالص و پارچه اي كه با طلا بافته شده ميت را كفن نمود؟

ج ـ در حال ناچاري اشكال ندارد.

س 84_ آيا كفن كردن با پارچه اي كه از پشم يا موي حيوان حرام گوشت تهيه شده در حال اختيار جايز است؟

ج ـ (خير) در حال اختيار جايز نيست.

س 85_ آيا با پوست حيوان حلال گوشت مي توان ميت را كفن نمود؟

ج ـ بنا بر احتياط مستحب با پوست حيوان حلال گوشت كه به دستور شرعي كشته شده نيز ميت را كفن نكنند.

س 86_ آيا مي توان به وسيله مو و پشم حيوان حلال گوشت ميت را كفن نمود؟

ج ـ ‌اگر كفن از مو و پشم حيوان حلال گوشت باشد اشكال ندارد اگر چه بنا بر احتياط مستحب با آن نيز كفن ننمايند.

س 87_ اگر كفن ميت با نجاست خود او يا با نجاست ديگري نجس شود چه وظيفه اي داريم؟

ج ـ چنانچه كفن ضايع نمي گردد بايد مقدار نجس را بشويند يا ببرند اگر چه بعد از گذاشتن در قبر باشد.

س 88_ اگر بريدن يا شستن كفن ممكن نباشد چه تكليفي بر عهده ماست؟

ج ـ در صورتي كه عوض كردن كفن ممكن باشد بايد تعويض شود.

س 89_ كسي كه براي حج يا عمره احرام بسته اگر بميرد چگونه بايد كفن شود؟

ج ـ بايد مانند ديگران كفن شود و پوشاندن سر و صورتش اشكال ندارد.

س 90_ آيا تهيه كفن در حال سلامتي براي انسان لازم است؟

ج ـ مستحب است انسان در حال سلامتي كفن، سدر و كافور خود را تهيه كند.

احكام حنوط

س 91_ حنوط يعني چه؟

ج ـ يعني به پيشاني كف دستها سر زانوها و سر دو انگشت بزرگ پاي او كافور بمالند و مستحب است به سر بيني ميت نيز كافور بمالند.

س 92_ حنوط را چه هنگامي بايد انجام داد؟

ج ـ بعد از غسل واجب است ميت را حنوط كنند.

س 93_كافور چه ويژگيهايي بايد داشته باشد؟

ج ـ بايد كافور ساييده و تازه باشد و اگر بر اثر كهنه بودن عطر او از بين رفته باشد كافي نيست.

س 94_ كافور را اول به چه جاي ميت بايد بمالند؟

ج ـ بنا بر احتياط واجب اول كافور را به پيشاني ميت بمالند.

س 95_ آيا در بين كفن كردن يا بعد از آن مي توان ميت را حنوط نمود؟

ج ـ بهتر است ميت را پيش از كفن كردن حنوط نمايند اگرچه در بين كفن كردن و بعد از آن نيز مانعي ندارد.

س 96_ در چه صورت حنوط كردن كسي كه براي حج يا عمره احرام بسته جايز نيست؟

ج ـ اگر پيش از تمام كردن سعي در حج و تقصير در عمره بميرد حنوط كردن او جايز نيست.

س 97_ زني را كه شوهرش مرده و هنوز عده اش تمام نشده اگر بميرد آيا مي توان او را حنوط كرد؟

ج ـ ‌زني كه شوهرش او مرده و هنوز عده اش تمام نشده اگر چه حرام است خود را خوشبو كند ولي چنانچه بميرد حنوط او واجب است.

س 98_ استعمال چه خوشبو كننده هايي بر ميت مكروه است؟

ج ـ مكروه است ميت را با مشك و عنبر عود و عطرهاي ديگر خوشبو كنند.

س 99_ آيا مي توان خوشبو كننده هايي را كه بر ميت مكروه است با كافور مخلوط كرد؟

ج ـ مكروه است آن را با كافور مخلوط نمايند بلكه احتياط مستحب تر ك آن مي باشد.

س 100_ حكم مخلوط كردن تربت امام حسين عليه السلام با كافور چيست؟

ج ـ  مستحب است مقداري تربت حضرت سيدالشهداء عليه السلام را با كافور مخلوط كنند.

س 101_ آيا مي توان مخلوط تربت كافور را به همه قسمتهاي بدن ميت ماليد؟

ج ـ بايد آن را به جاهايي كه بي احترامي است نمالند.

س 102_ مقدار تربت مورد استعمال با كافور چقدر بايد باشد؟

ج ـ بايد تربت به قدري زياد نباشد كه وقتي با كافور مخلوط شود آن را كافور نگويند.

س 103_ اگر كافور يافت نشد و يا اندازه آن بسيار كم بود چگونه بايد اعمال ميت را انجام داد؟

ج ـ اگر كافور پيدا نشود يا فقط به اندازه غسل باشد حنوط لازم نيست و چنانچه از غسل زياد بيايد ولي به همه هفت عضو نرسد بنا بر احتياط اول پيشاني و اگر زياد آمد به جاهاي ديگر بمالند.

س 104_ چه چيزهايي مستحب همراه ميت در قبر بگذارند؟

ج ـ مستحب است دو چوب تر و تازه در قبر همراه ميت بگذارند.

احكام نماز ميت

س 105_ حكم خواندن نماز بر ميت مسلمان چيست؟

ج ـ نماز خواندن بر ميت مسلمان واجب است.

س 106_ در چه صورتي خواندن نماز بر ميت بچه مسلمان واجب است؟

ج ـ خواندن نماز ميت بر بچه اي كه شش سال او تمام شده و پدر و مادر آن بچه يا يكي از آنان مسلمان است واجب مي باشد.

س 107_ اگر شش سال بچه تمام نشده باشد حكم نماز خواندن بر او چيست؟

ج ـ نماز خواندن بر بچه اي كه شش سال او تمام نشده مستحب است.

س 108_ آيا نماز خواندن بر بچه اي كه مرده به دنيا آمده مستحب است؟

ج ـ نماز خواندن بر بچه اي كه مرده به دنيا آمده مستحب نيست.

س 109_ نماز را چه هنگامي بايد بر ميت خواند؟

ج ـ نماز ميت بايد بعد از غسل حنوط و كفن كردن او خوانده شود.

س 110_ اگر از روي فراموشي پيش از غسل و حنوط و كفن نماز ميت را بخوانند آيا كفايت مي كند؟

ج ـ اگر پيش از آن يا در بين آن بخوانند اگر چه از روي فراموشي يا ندانستن مسأله باشد كافي نيست.

س 111_ كسي كه نماز ميت مي خواند آيا لازم است كه وضو، تيمم يا غسل نمايد؟

ج ـ لازم نيست با وضو يا غسل و يا تيمم باشد.

س 112_ آيا پاك بودن لباس در هنگام خواندن نماز ميت شرط است؟

ج ـ لازم نيست بدن و لباسش پاك باشد.

س 113_ آيا با لباس غصبي مي توان نماز ميت خواند؟

ج ـ اگر لباس او غصبي باشد اشكال دارد.

س 114_ احتياط مستحب در هنگام خواندن نماز ميت چيست؟

ج ـ بنا بر احتياط مستحب تمام چيزهايي را كه در نماز هاي ديگر لازم است رعايت شود.

س 115_ كسي كه ميت نماز مي خواند در چه صورتي بايد قرار بگيرد؟

ج ـ بايد رو به قبله باشد.

س 116_ ميت را در هنگام خواندن نماز در چه وضعيتي بايد قرار دهند؟

ج ـ  واجب است ميت را مقابل او  بر پشت بخوانند طوري كه سر او به طرف راست نمازگزار و پاي او به طرف چپ نمازگزار باشد.

س 117_ مكان نماز گزار چه شرايطي بايد داشته باشد؟

ج ـ مكان نمازگزار نبايد غصبي باشد و از جاي ميت پايين تر يا بالاتر نباشد ولي پستي و بلندي مختصر اشكال ندارد.

س 118_ نمازگزار نسبت به ميت در چه وضعيتي بايد قرار بگيرد؟

ج ـ نمازگزار بايد از ميت دور نباشد ولي كسي كه نماز ميت را با جماعت مي خواند اگر از ميت دور باشد چنانچه صف ها به يكديگر متصل باشد اشكال ندارد.

س 119_ نمازگزار در چه وضعيتي نسبت به ميت بايد بايستد؟

ج ـ بايد مقابل ميت بايستد.

س 120_ نماز كساني كه به جماعت خوانده مي شود اما مقابل ميت نايستاده اند چه حكمي پيدا مي كند؟

ج ـ اگر نماز به جماعت خوانده شود و صف جماعت از دو طرف ميت بگذرند نماز كساني كه مقابل ميت نيستند اشكال ندارد.

س 121_ آيا وجود حايل پرده، ديوار و ... بين نمازگزار و ميت به نماز ميت اشكال وارد مي كند؟

ج ـ بين ميت و نمازگزار بايد پرده ديوار و يا چيزي مانند آن نباشد.

س 122_ آيا وجود تابوت نيز به نماز ميت اشكال وارد مي سازد؟

ج ـ اگر ميت در تابوت و مانند آن باشد اشكال ندارد.

س 123_ در وقت نماز خواندن چه جاي ميت حتماً بايد پوشانده باشد؟

ج ـ بايد عورت ميت پوشيده باشد.

س 124_ اگر كفن كردن ميت ممكن نبود براي پوشاندن ميت چه تكليفي داريم؟

ج ـ بايد عورتش را حتي با تخته و آجر و مانند آن بپوشانند.

س 125_ نماز ميت را با چه شرايطي بايد خواند؟

ج ـ  نماز ميت را بايد ايستاده و با قصد قربت بخواند و در موقع نيت ميت را معين كند. مثلاًًًًً نيت كند بر اين ميت نماز مي خوانم قربتاً الي الله.

س 126_ اگر كسي پيدا نشد كه نماز ميت را ايستاده بخواند تكليف چيست؟

ج ـ مي شود نشسته بر او نماز خواند.

س 127_ اگر ميت وصيت كرده بشد كه شخص معيني بر او نماز بخواند چگونه بايد عمل شود؟

ج ـ بنا بر احتياط مستحب آن شخص از ولي ميت اجازه بگيرد و ولي نيز مستحب است اجازه بدهد.

س 128_ آيا مي توان چند بار بر ميت نماز خواند؟

ج ـ مكروه است بر ميت چند مرتبه نماز بخوانند ولي اگر ميت اهل علم و تقوي باشد مكروه نيست.

س 129_ اگر ميت را عمداًًًً يا از روي فراموشي و يا به جهت عذري بدون نماز دفن كنند چه تكليفي داريم؟

ج ـ تا وقتي جسد او از هم نپاشيده واجب است بر قبرش نماز بخوانند.

س 130_ اگر معلوم شود نمازي كه بر ميت خوانده اند باطل بوده چه وظيفه اي داريم؟

ج ـ تا وقتي جسد او از هم نپاشيده واجب است بر قبرش نماز بخوانند.

كيفيت نماز ميت

س 131_ نماز ميت چند تكبير دارد؟

ج ـ نماز ميت پنج تكبير دارد.

س 132_ بعد از نيت و تكبير اول چه بايد گفت؟

ج ـ بعد از نيت و تكبير بگويد: اشهد ان لا اله الا الله و ان محمداً رسول الله.

س 133_ بعد از تكبير دوم چه بايد گفت؟

ج ـ بعد از تكبير دوم بگويد: اللهم صل علي محمد و آل محمد و صل علي جميع الانبياء و المرسلين.

س 134_ بعد از تكبير سوم چه بايد گفت؟

ج ـ بعد از تكبير سوم بگويد: اللهم اغفر للمؤمنين و المؤمنات.

س 135_ بعد ار تكبير چهارم چه بايد گفت؟

ج ـ بعد از تكبير چهارم اگر ميت مرد است بگويد: اللهم اغفر لهذا الميت. و اگر زن است بگويد: اللهم اغفر لهذه الميته و بعد تكبير پنجم را بگويد.

س 136_ آيا به نحوه ديگري نيز مي توان نماز ميت خواند.

ج ـ بله.

س 137_ اگر به نحوه بهتر بخواهيم نماز ميت را بخوانيم بعد از تكبير اول بهتر است چه بگوئيم؟

ج ـ بهتر است بعد از تكبير اول بگويد: اشهد ان لا اله الا الله وحده لا شريك له و اشهد انَّ محمّداً عبده و رسوله ارسله بالحق بشيراًَ و نذيراً بين يدي الساعه.

س 138_ بعد از تكبير دوم بهتر است چه گفته شود؟

ج ـ بعد از تكبير دوم بگويد: اللهم صل علي محمد و آل محمد و بارك علي محمد و آل محمد وارحم محمداً و آل محمد كافضل ما صلّيت و باركت و ترحمت علي ابراهيم و آل ابراهيم انك حميد مجيد و صل علي جميع الانبياء و المرسلين و الشهداء و الصديقين و جميع عباد الله الصالحين.

س 139_ بهتر است بعد از تكبير سوم چه بگوييم؟

ج ـ اللهم اغفر للمؤمنين و المؤمنات و المسلمين و المسلمات الاحياء منهم  و الاموات تابع بيننا و بينهم بالخيرات انك مجيب الدعوات انك علي كل شي قدير.

س 140_ بعد از تكبير چهارم اگر ميت مرد باشد چه بايد گفت؟

ج ـ بهتر است بگوئيم: اللهم ان هذا عبدك و ابن عبدك و ابن امتك نزل بك و انت خير منزول به. اللهم انا لا نعلم منه الا خيرا و انت اعلم به منّا اللهم ان كان محسنا فزد في احسانه و ان كان مسيئاً فتجاوز عنه واغفر له اللهم اجعله عندك في اعلي عليين واخلف علي اهله في الغابرين وارحمه برحمتك يا ارحم الراحمين  و بعد تكبير پنجم را بگويد.

س 141_ اگر ميت زن بود بهتر است بعد از تكبير چهارم چه بگوئيم؟

ج ـ بهتر است گفته  شود: اللهم ان هذه امتك و ابنه عبدك و ابنه امتك نزلت بك و انت خير منزول به. اللهم انا لا نعلم منها الا خيراً و انت اعلم بها منا اللهم ان كانت محسنه فزد في احسانها و ان كانت مسيئه فتجاوز عنها واغفر لها اللهم اجعلها عندك في اعلي عليين اخلف علي اهلها في الغابرين وارحمها برحمتك يا ارحم الراحمين.

س 142_ تكبيرها و دعاها ي نماز ميت چگونه  بايد خوانده شود؟

ج ـ بايد تكبيرها و دعاها را طوري پشت سر هم بخواند كه نماز از صورت خود خارج نشود.

س 143_ آيا در نماز ميت مي توان به خواندن تكبيرها و دعاها توسط امام جماعت اكتفا نمود؟

ج ـ كسي كه نماز ميت را با جماعت مي خواند بايد تكبيرها و دعاهاي آن را بخواند ( يعني به تكبير و دعاهاي امام جماعت نبايد اكتفا نمايد).

مستحبات نماز ميت

س 144_ چند چيز در نماز ميت مستحب است رعايت شود؟

ج ـ دوازده چيز مستحب است در نماز ميت رعايت شود.

س 145_ اولين چيزي كه در نماز ميت مستحب است كدام مي باشد؟

ج ـ كسي كه نماز ميت مي خواند با وضو يا غسل و يا تيمم باشد بنا بر احتياط مستحب در صورتي تيمم كند كه وضو و غسل ممكن نباشد يا بترسد كه اگر وضو بگيرد يا غسل كند به نماز ميت نرسد.

س 146_ دومين چيزي كه در نماز ميت مستحب مي باشد كدام است؟

ج ـ اگر ميت مرد است امام جماعت يا كسي كه فرادا بر او نماز مي خواند مقابل وسط قامت او بايستد و اگر ميت زن است مقابل سينه اش بايستد.

س 147_ مورد سوم و چهارم كه در نماز ميت مستحب مي باشد كدام است؟

ج ـ پابرهنه نماز بخواند. در هر تكبير دستها را بلند كند.

س 148_ مورد پنجم كه در نماز ميت بايد رعايت شود چيست؟

ج ـ فاصله او با ميت به قدري كم باشد كه اگر باد لباسش را حركت دهد به جنازه برسد.

س 149_ ششمين و هفتمين چيزي كه مستحب است در نماز ميت كدام است؟

ج ـ ( مورد ششم اين است كه:) نماز ميت را با جماعت بخواند و هفتم اينكه امام جماعت تكبير و دعاها را بلند بخواند و كساني كه با او نماز مي خوانند آهسته بخوانند.

س 150_ هشتمين چيزي كه در نماز ميت مستحب است كدام مي باشد؟

ج ـ در جماعت اگر چه مأموم يك نفر باشد پشت سر امام بايستد.

س 151_ مورد نهم و دهم كه در نماز جماعت مستحب است كدام است؟

ج ـ  (مورد نهم اين است كه:) نمازگزار به ميت و مومنين زياد دعا كند (مورد دهم اين است كه:) پيش از نماز سه مرتبه بگويد: الصلاه.

س 152_ يازدهمين چيزي كه مستحب است در نماز جماعت رعايت شود كدام است؟

ج ـ نماز را در جايي بخوانند كه مردم براي نماز ميت بيشتر به آنجا مي روند.

س 153_ دوازدهمين چيزي كه در نماز جماعت مستحب است رعايت شود چيست؟

ج ـ ( مورد دوازدهمين اين است كه:) زن حايض اگر نماز ميت را با جماعت مي خواند در صفي تنها بايستد.

س 154_ آيا مي توان نماز ميت را در مسجد خواند؟

ج ـ خواندن نماز ميت در مساجد مكروه است ولي در مسجد الحرام مكروه نيست.

احكام دفن

س 155_ ميت را چگونه بايد دفن نمايند؟

ج ـ واجب است ميت را طوري در زمين دفن كنند كه بوي او بيرون نيايد و درندگان نيز نتوانند بدنش را بيرون آورند.

س 156_ اگر ترس آن باشد كه جانوران ميت را بيرون مي آورد چگونه بايد او را دفن نمود؟

ج ـ اگر ترس آن باشد كه جانوري بدن او را بيرون آورد بايد قبر را با آجر و مانند آن محكم كنند.

س 157_ اگر دفن ميت در زمين ممكن نباشد چه وظيفه اي داريم؟

ج ـ مي توانند به جاي دفن او را در بنا يا تابوت بگذارند.

س 158_ ميت راچگونه بايد در قبر بگذارند؟

ج ـ ميت را بايد در قبر بر پهلوي راست طوري بخوابانند كه جلوي بدن او رو به قبله باشد.

س 159_ اگر كسي در كشتي بميرد چه وظيفه اي داريم؟

ج ـ چنانچه جسد او فاسد نمي شود و بودن او در كشتي مانعي ندارد بايد صبر كنند تا به خشكي برسند و او را در زمين دفع كنند.

س 160_ اگر جسد ميت قبل از رسيدن به خشكي فاسد شود چه وظيفه اي داريم؟

ج ـ بايد در كشتي غسلش بدهند حنوط و كفن كنند و پس از خواندن نماز ميت چيز سنگيني به پايش ببندند و به دريا بيندازند يا او را در خمره اي بگذارند و دورش را ببندند و به دريا بيندازند.

س 161_ در صورت ترس از دشمن و شكافتن قبر ميت توسط دشمن چه تكليفي بر عهده ماست؟

ج ـ اگر بترسند كه دشمن قبر ميت را بشكافد و بدن او را بيرون آورد و مثلاًًًًً گوش يا بيني و يا اعضاي ديگر او را ببرد لازم است او را مخفيانه دفن نمايند كه دشمن به او نرسد.

س 162_ مخارج انداختن در دريا و محكم كردن قبر ميت را چگونه بايد پرداخت؟

ج ـ در صورتي كه لازم باشد از اصل مال ميت برداشته مي شود.

س 163_ اگر زن كافره بميرد و بچه در شكم او مرده باشد يا هنوز روح به بدن او داخل نشده باشد و پدر بچه نيز مسلمان باشد چه وظيفه اي داريم؟

ج ـ  بايد زن را در قبر بر پهلوي چپ و پشت به قبله بخوابانند كه روي بچه به طرف قبله باشد.

س 164_ آيا مي توان مسلمان را در گورستان كفار و كافر را در گورستان مسلمين دفن نمود؟

ج ـ دفن مسلمان در قبرستان كفار و دفن كافر در قبرستان مسلمانان جايز نيست.

س 165_ آيا ميت مسلمان را مي توان در جايي كه بي احترامي به او باشد دفن نمود؟

ج ـ دفن ميت در جايي كه بي احترامي به او باشد مانند جايي كه خاكروبه و كثافت مي ريزند جايز نيست.

س 166_ آيا دفن ميت در جاي غصبي و در زميني كه براي غير از دفن كردن وقف شده جايز است؟

ج ـ جايز نيست.

س 167_ آيا مي توان ميت را در قبر مرده ديگر دفن نمود؟

ج ـ دفن ميت در قبر مرده ديگر جايز نيست.

س 168_ در چه صورت دفن ميت در قبر مرده ديگر جايز است؟

ج ـ ( در صورتي كه) قبر كهنه شده و ميت اولي از بين رفته باشد.

س 169_ آيا مي توان ميت را در قبرهاي چند طبقه دفن نمود؟

ج ـ دفن در قبرهاي چند طبقه جايز مي باشد.

س 170_ اگر چيزي از بدن ميت جدا شود آيا دفن آن لازم است؟

ج ـ چيزي كه از ميت جدا مي شود اگرچه مو، ناخن و دندان باشد بايد با او دفن شود.

س 171_ حكم دفن ناخن و دنداني كه در حال زندگي از انسان جدا مي شود چيست؟

ج ـ دفن ناخن و دنداني كه در حال زندگي از انسان جدا مي شود مستحب است.

س 172_ اگر كسي در چاه مرد و آوردنش ممكن نباشد چه وظيفه اي داريم؟

ج ـ بايد در چاه را ببندند و همان چاه را قبر او قرار دهند.

س 173_ اگر بچه در رحم مادر بميرد و ماندنش در رحم براي مادر خطر داشته باشد چه تكليفي داريم؟

ج ـ بايد به آسانترين راه او را بيرون آورند و چنانچه ناچار شوند كه او را قطعه قطعه كنند اشكال ندارد.

مستحبات دفن

س 174_ قبر را به چه اندازه اي بايد گود كنند؟

ج ـ مستحب است قبر را به اندازه قد انسان معمولي گود كنند و ميت را در نزديكترين قبرستان دفن نمايند.

س 175_ اگر قبرستان دورتر از جهاتي بر قبرستان نزديكتر رجحان داشته آيا مي توان ميت را آنجا دفن نمود؟

ج ـ قبرستان دورتر از جهتي بهتر باشد مثلاًًًًً مردمان خوب در آنجا دفن شده باشند يا مردم براي زيارت اهل قبور و خواندن فاتحه بيشتر به آنجا بروند (اشكال ندارد).

س 176_ چه اموري در هنگام به قبر گذاشتن ميت مستحب است؟

ج ـ مستحب است جنازه را در چند قدمي قبر سه مرتبه زمين بگذارند و كم كم نزديك ببرند و در نوبت چهارم وارد قبر كنند و اگر ميت مرد است در دفعه سوم طوري بر زمين بگذارند كه سر او طرف پايين قبر باشد و در دفعه چهارم از طرف سر وارد قبر نمايند و اگر زن است در دفعه سوم طرف قبله قبر بگذارند و به پهنا وارد قبر كنند و در موقع وارد كردن پارچه اي روي قبر بگيرند.

س 177_ جنازه ميت را چگونه از تابوت بردارند؟

ج ـ مستحب است جنازه را به آرامي از تابوت گرفته و وارد قبر كنند دعاهايي كه پيش از دفن هنگام دفن وارد شده بخوانند.

س 178_ بعد از آنكه ميت را در لحد گذاشتند چه كارهايي بايد انجام داد؟

ج ـ بعد از آنكه ميت را در لحد گذاشتند گره هاي كفن را باز كنند صورت ميت را روي خاك بگذارند و بالشي از خاك زير سر او بسازند و پشت ميت خشت خام يا كلوخي بگذارند كه ميت به پشت برنگردد.

س 179_ قبل از پوشاندن لحد چه اعمالي مستحب است انجام شود؟

ج ـ مستحب است پيش از آنكه لحد بپوشاند دست راست را به شانه راست ميت بزنند و دست چپ را محكم بر شانه چپ او بگذارند و دهان را نزديك گوش او ببرند و به شدت حركت دهند و سه مرتبه بگويند: اسمع افهم يا فلان بن فلان و به جاي فلان بن فلان اسم ميت و پدرش را بگويند.

س 180_ هنگامي كه دهان را نزديك گوش ميت نمودند و با نداي اسمع افهم يا فلان بن فلان او را مورد خطاب قرار دادند چه ذكري را به او بگويند؟

ج ـ بگويند: هل انت علي العهد الذي فارقتنا عليه من شهاده ان لا اله الا الله وحده لا شريك له و ان محمداً صلي الله عليه و آله و سلم عبده و رسوله و سيدالنبيين و خاتم المرسلين و ان عليا اميرالمومنين و سيدالوصيين و امام افترض الله طاعته علي العالمين و ان الحسن و الحسين و علي بن الحسين و محمد بن علي و جعفر بن محمد و موسي بن جعفر و علي بن موسي و محمد بن علي و علي بن محمد و الحسن بن علي و القائم الحجه المهدي صلوات الله عليهم ائمه المومنين و حجج الله علي الخلق اجمعين و ائمتك ائمه هدي ابرار يا (( فلان بن فلان )) و به جاي فلان بن فلان اسم ميت و پدرش را بگويند.

س 181_ بعد از گفتن ذكر فوق و ندا دادن ميت چه بگويند؟

ج ـ بگويند: اذا اتاك الملكان المقربان رسولين من عندالله تبارك و تعالي و سألاك عن ربك و عن نبيك و عن دينك و عن كتابك و عن قبلتك و عن ائمتك فلا تخف و لا تحزن و قل في جوابهما: الله ربي و محمد صلي الله عليه و آله نبيي و الاسلام ديني و القرآن كتابي و الكعبه قبلتي و اميرالمومنين علي بن ابي ابيطالب امامي و الحسن بن علي المجتبي امامي و الحسين ابن علي الشهيد بكربلا امامي و علي زين العابدين امامي و محمد الباقر امامي و جعفر الصادق امامي و موسي الكاظم امامي و علي الرضا امامي و محمد الجواد امامي و علي امامي و الحسن العسكري امامي و الحجه المنتظر امامي. هولاء صلوات الله عليهم اجمعين و سادتي و قادتي و شفعايي بهم اتولّي و من اعدائهم اتبرأ في الدنيا و الاخره ثم اعلم يا فلان بن فلان.

س 182_ به دنبال ذكر فوق چه بگويند؟

ج ـ سپس بگويد: ان الله تبارك و تعالي نعم الرب و ان محمد صلي الله عليه وآله نعم الرسول و ان علي بن ابيطالب و اولاده المعصومين الائمه الاحد عشر نعم الائمه و ان ما جاء به محمد صلي الله عليه و آله حق و ان الموت حق و سوال منكر و نكير في القبر حق و البعث حق و النشور حق و الصراط حق و الميزان حق و تطائر الكتب حق و ان الجنه حق و النار حق و ان الساعه آتيه لا ريب فيها و ان الله يبعث من في القبور.

س 183_ به دنبال ذكر فوق چه بگويد؟

ج ـ سپس بگويد: افهمت يا فلان و به جاي فلان اسم ميت را بگويد. پس از آن بگويند: ثبتك الله بالقول الثابت و هداك الله الي صراط مستقيم. عرف الله بينك و بين اوليائك في مستقر من رحمته.

س 184_ در اخير چه بگويد؟

ج ـ بگويد: اللهم جاف الارض عن جنبيه واصعد بروحه اليك و لقّه منك برهانا، اللهم عفوك عفوك.

س 185_ براي كسي كه ميت را در قبر مي گذارد چه چيزهايي استحباب دارد؟

ج ـ مستحب است كسي كه ميت را در قبر مي گذارد با طهارت، سر برهنه و پا برهنه باشد از طرف پاي چپ ميت از قبر بيرون آيد.

س 186_ مستحب است چه كساني بر ميت خاك بريزند؟

ج ـ غير از خويشان ميت كساني كه حاضرند با پشت دست خاك بر قبر بريزند.

س 187_ مستحب است چه ذكري را هنگامي كه خاك بر قبر ميت مي ريزند بگويند؟

ج ـ بگويند: انا لله و انا اليه راجعون.

س 188_ اگر ميت زن بود چه كساني او را در قبر بگذارند؟

ج ـ اگر ميت زن است كسي كه با او محرم مي باشد او را در قبر بگذارد.

س 189_ اگر محارم زن نبود چه كساني بايد او را در قبر بگذارند؟

ج ـ اگر محرمي نباشد خويشانش او را در قبر بگذارند.

س 190_ قبر را چگونه بسازند؟

ج ـ مستحب است قبر را مربع يا مستطيل بسازند و به اندازه چهار انگشت از زمين بلند باشد.

س 191_ بعد از آنكه قبر را ساختند چه كاري بايد انجام دهند؟

ج ـ نشانه اي روي آن بگذارند كه اشتباه نشود، روي قبر آب بپاشند.

س 192_ بعد از آنكه روي قبر آب پاشيدند چه كاري انجام دهند؟

ج ـ بعد از پاشيدن آب كساني كه حاضرند دستها را بر قبر بگذارند انگشتها را باز كرده در خاك فرو برند و هفت مرتبه سوره قدر «انا انزلناه» را بخوانند براي ميت طلب آمرزش كنند و اين دعا را بخوانند: اللهم جاف الارض عن جنبيه و اصعد اليك روحه و لقّه منك رضواناً و اسكن قبره من رحمتك ما تغنيه عن رحمه من سواك.

س 193_ پس از رفتن كساني كه تشييع جنازه كرده اند مستحب است چه كارهايي انجام شود؟

ج ـ مستحب است ولي ميت يا كسي كه از طرف ولي اجازه دارد دعاهايي را كه وارد شده به ميت تلقين كند.

س 194_ بعد از دفن چه كارهايي مستحب است انجام شود؟

ج ـ مستحب است صاحبان عزا را سلامتي دهند نيز مستحب است تا سه روز براي اهل خانه ميت غذا بفرستند.

س 195_ در صورتي كه با سر سلامتي دادن صاحبان عزا مصيبت يادشان بيايد چه وظيفه اي داريم؟

ج ـ اگر مدتي گذشته كه با سر سلامتي دادن مصيبت يادشان مي آيد ترك آن بهتر است.

س 196_ غذا خوردن در خانه ميت چه حكمي دارد؟

ج ـ غذا خوردن نزد آنان و در منزل شان مكروه است.

س 197_ در مرگ خويشان چه اموري مستحب است انجام شود؟

ج ـ مستحب است انسان در مرگ خويشان مخصوصاً در مرگ فرزند صبر كند و هر وقت ميت را ياد مي كند انا لله و انا اليه راجعون بگويد براي ميت قرآن بخواند بر سر قبر پدر و مادر از خدا حاجت بخواهد و قبر را محكوم بسازند كه زود خراب نشود.

س 198_ آيا مي توان در مرگ كسي صورت و بدن را بخراشد و به خود لطمه زند؟

ج ـ جايز نيست كه انسان در مرگ كسي صورت و بدن را بخراشد و بر خود لطمه بزند.

س 199_ حكم پاره كردن يقه در هنگام مصيبت چيست؟

ج ـ پاره كردن يقه در مرگ غير پدر و مادر جايز نيست و در مصيبت آنان يقه پاره كردن جايز است اگر چه احوط ترك آن است.

س 200_ حكم خراشيده شدن و لطمه ديدن بدن در عزاي معصومين عليهم السلام چيست؟

ج ـ براي معصومين عليهم السلام هر گونه عزاداري جايز بلكه مستحب مي باشد.

س 201_ اگر زن در عزاي ميت صورت خود را بخراشد يا موي خود را بكند چه تكليفي بر عهده اوست ؟

ج ـ بايد يك برده آزاد كند يا ده فقير را طعام دهد و يا آنها را بپوشاند.

س 202_ اگر مرد در عزاي ميت صورت خود را بخراشد يا موي خود را بكند چه تكليفي بر عهده اش مي باشد؟

ج ـ بايد يك برده آزاد كند يا ده فقير را طعام دهد و يا آنها را بپوشاند.

س 203_ هنگام گريه بر ميت چه كارهاي مستحب است انجام شود؟

ج ـ بهتر است هنگام گريه بر ميت صدا را خيلي بلند نكند.

س 204_ آيا بلند كردن صدا هنگام گريه بر معصومين عليهم السلام اشكال دارد؟

ج ـ براي معصومين عليهم السلام و مانند آنان اشكال ندارد.

نماز وحشت

س 205_ در شب اول موت چه عملي بايد انجام داد؟

ج ـ مستحب است در شب اول موت دو ركعت نماز وحشت براي ميت بخوانند.

س 206_ نماز وحشت چگونه بايد خوانده شود؟

ج ـ به اين صورت: در ركعت اول بعد از حمد يك مرتبه آيه الكرسي و در ركعت دوم بعد از حمد ده مرتبه سوره قدر و بعد از سلام نماز بگويد: اللهم صل علي محمد و آل محمد وابعث ثوابها الي قبر فلان و به جاي فلان اسم ميت را بگويند.

س 207_ وقت نماز ميت چه هنگامي است؟

ج ـ مي توان نماز وحشت را در هر موقع از شب اول موت خواند ولي بهتر است در اول شب بعد از نماز عشاء خوانده شود.

س 208_ اگر بخواهند ميت را به شهر دوري ببرند يا به جهت ديگري دفن او تأخير بيفتد نماز وحشت را كي بايد خواند؟

ج ـ نماز وحشت را همان شب اول مرگ او بخوانند.

نبش قبر

س 209_ حكم نبش قبر مسلمان چيست؟

ج ـ نبش قبر مسلمان يعني شكافتن قبر او اگر چه طفل يا ديوانه باشد حرام است.

س 210_ حكم نبش قبر مسلماني كه بدنش از بين رفته و خاك شده باشد چيست؟

ج ـ اگر بدنش از بين رفته و خاك شده باشد اشكال ندارد.

س 211_ حكم نبش قبر پيامبران، امامان، امامزاده ها، شهيد، علما و صلحا چيست؟

ج ـ نبش قبر پيامبران، امامان، امامزاده ها، شهيد، علما و صلحا اگر چه سالهاي بسياري بر آن گذشته باشد حرام است.

س 212_ در چه مواردي شكافتن قبر حرام نيست؟

ج ـ در هشت مورد شكافتن قبر حرام نيست.

س 213_ مورد اولي كه شكافتن قبر حرام نيست كدام است؟

ج ـ (مورد اول آن است كه:) ميت در زمين غصبي دفن شده باشد و مالك زمين راضي نشود كه در آنجا بماند.

س 214_ مورد دومي كه شكافتن قبر حرام نيست كدام است؟

ج ـ (مورد دوم اين است كه:) كفن يا چيز ديگري كه با ميت دفن شده غصبي باشد و صاحب آن راضي نشود كه در قبر بماند و هم چنين است اگر چيزي از مال خود ميت كه به ورثه او رسيده با او دفن شده باشد و ورثه راضي نشوند آن چيز در قبر بماند.

س 215_ موارد سوم و چهارمي كه نبش قبر حرام نيست كدام است؟

ج ـ (مورد سوم آن است كه:) ميت بي غسل و يا بي كفن دفن شده باشد يا بفهمند غسلش باطل بوده يا به غير دستور شرعي كفن شده و يا در قبر او را رو به قبله نگذاشته اند ( و مورد چهارم اين است كه:) براي ثابت شدن حقي بخواهند بدن ميت را ببينند.

س 216_ مورد پنجمي كه نبش حرام نيست كدام مي باشد؟

ج ـ (اين است كه:) ميت را در جايي كه بي احترامي به اوست مانند قبرستان كفار يا جايي كه كثافت و خاك رو به مي ريزند دفن كرده باشند.

س 217_ مورد ششم حرام نبودن نبش قبر كدام است؟

ج ـ براي يك مطلب شرعي كه اهميت آن از شكافتن قبر بيشتر است قبر را بشكافند. مثلاًًًًً بخواهند بچه زنده را از شكم زن حامله اي كه دفن شده بيرون آوردند.

س 218_ مورد هفتمي كه نبش قبر حرام نيست كدام است؟

ج ـ (مورد هفتم آن است كه:) بترسند درنده اي بدن ميت را پاره كند يا سيل او را ببرد و يا دشمن بيرون آورد.

س 219_ مورد هشتم حرام نبودن نبش قبر كدام است؟

ج ـ (مورد هشتم آن است كه:) قسمتي از بدن ميت را كه با او دفن نشده بخواهند دفن كنند ولي بنا بر احتياط واجب آن قسمتي از بدن را طوري در قبر بگذارند كه بدن ميت ديده نشود.

غسلهاي مستحب

س 220_ غسل جمعه چه حكمي دارد؟

ج ـ غسل جمعه ( يكي از ) غسلهاي مستحب مي باشد.

س 221_ وقت انجام غسل جمعه چه موقعي است؟

ج ـ وقت آن از اذان روز جمعه است تا ظهر و بهتر است نزديك ظهر بجا آورده شود.

س 222_ اگر تا ظهر جمعه غسل را انجام ندهد چگونه مي تواند آن را انجام دهد؟

ج ـ بهتر است كه بدون نيت اداء قضا تا غروب جمعه بجا آورد.

س 223_ اگر در روز جمعه غسل را بجا نياورد آيا مي تواند بعداً آن را انجام دهد؟

ج ـ اگر در روز جمعه غسل نكند مستحب است از صبح شنبه تا غروب قضاي آن را بجا آورد بلكه در شب شنبه نيز مانعي ندارد.

س 224_ اگر كسي بترسد در روز جمعه آب پيدا نكند چه وظيفه اي دارد؟

ج ـ مي تواند روز پنجشنبه يا شب جمعه غسل كند.

س 225_ اگر غسل جمعه را در جمعه يا شنبه انجام نداد آيا مي تواند بعداً آن را انجام دهد؟

ج ـ اگر در جمعه و شنبه انجام نداد در همه هفته مي تواند به قصد رجاء غسل كند.

س 226_ در هنگام غسل جمعه چه ذكري بهتراست گفته شود؟

ج ـ مستحب است انسان هنگام غسل جمعه بگويد: اشهد ان لا اله الاّ الله وحده لا شريك له و ان محمدا عبده و رسوله، اللهم صل علي محمد و آل محمد واجعلني من التوابين واجعلني من المتطّهرين.

س 227_ درماه رمضان غسل چه شبهايي مستحب است؟

ج ـ غسل شب اول ماه رمضان و تمام شبهاي فرد آن مانند شب سوم، پنجم، هفتم مستحب است.

س 228_ از شب بيست و يكم به بعد حكم غسل چگونه است؟

ج ـ از شب بيست و يكم به بعد مستحب است همه غسل كند.

س 229_ غسل چه شبهايي از ماه رمضان بيشتر سفارش شده است؟

ج ـ بر غسل شب اول، پانزدهم، هفدهم، نوزدهم، بيست و يكم، بيست و سوم، بيست و پنجم و بيست و هفتم و نهم ماه رمضان بيشتر سفارش شده است.

س 230_ وقت غسل شبهاي ماه رمضان چه وقت است؟

ج ـ وقت غسل شبهاي ماه رمضان تمام شب است و بهتر است مقارن غروب انجام شود.

س 231_ از شب بيست و يكم تا آخر ماه در كدام هنگام غسل را انجام دهيم؟

ج ـ از شب بيست و يكم تا آخر ماه بهتر است غسل را بين نماز مغرب و عشا بجا آورد.

س 232_ در شب بيست و سوم چگونه غسل را انجام دهند؟

ج ـ غير از اول شب، يك غسل نيز در آخر شب انجام دهد.

س 233_ حكم غسل روز عيد فطر و عيد قربان چيست؟

ج ـ غسل روز عيد فطر و عيد روز قربان مستحب است.

س 234_ وقت غسل عيد فطر و قربان چه هنگام است؟

ج ـ وقت آن از اذان صبح است تا غروب و بهتر است آن را پيش از نماز عيد بجا آورد.

س 235_ آيا در شب عيد فطر غسل لازم است؟

ج ـ غسل شب عيد فطر مستحب است.

س 236_ وقت غسل شب عيد فطر چه هنگام است؟

ج ـ وقت آن از اول مغرب تا اذان صبح مي باشد و بهتر است در اول شب انجام شود.

س 237_ براي كدام روزها از ماه ذي الحجه غسل استحباب دارد؟

ج ـ غسل روز هشتم و نهم ذيحجه مستحب است و در روز نهم بهتر است آن را نزديك ظهر بجا آورد و غسل روز بيست و چهارم ذيحجه مستحب است.

س 238_ غسل روز عيد غدير چه هنگامي بهتر است انجام شود؟

ج ـ بهتر است پيش از ظهر انجام شود.

س 239_ در ماه رجب چه روزهايي غسل دارد؟

ج ـ روز اول، پانزدهم، بيست و هفتم و آخر ماه رجب مستحب مي باشد.

س 240_ آيا غسل هاي مستحب ديگري نيز در ماهها داريم؟

ج ـ غسل روز بيست و چهارم ذيحجه غسل روز عيد نوروز، پانزدهم شعبان، هفدهم ربيع الاول و روز بيست و پنجم ذي القعده نيز مستحب مي باشد.

س 241_ حكم غسل دادن بچه اي كه تازه به دنيا آمده چيست؟

ج ـ مستحب است.

س 242_ چه زناني بهتر است غسل مستحبي انجام دهد؟

ج ـ غسل زني كه براي غير شوهرش بوي خوش استعمال كرده است ( مستحب است).

س 243_ چه هنگامي بهتر است كسي كه مست است غسل كند؟

ج ـ ‌كسي كه در حال مستي خوابيده است.

س 244_ آيا كسي كه بدنش را به بدن ميتي كه غسل داده اند رسانده است لازم مي باشد كه غسل نمايد؟

ج ـ غسل كسي كه جايي از بدنش را به بدن ميتي كه غسل داده اند رسانده است ( مستحب است).

س 245_ آيا كسي كه در هنگام گرفتن خورشيد و ماه نماز آيات را عمداًًًً نخوانده لازم است؟

ج ـ ‌در صورتي كه تمام ماه و خورشيد گرفته باشد [ مستحب است].

س 246_ كسي كه براي تماشاي دار آويخته رفته و آن را ديده آيا لازم است غسل مستحبي انجام دهد؟

ج ـ مستحب است غسل كند.

س 247_ در چه صورت تماشاي دار آويخته غسل مستحبي نيز ندارد؟

ج ـ اگر از روي ناچاري نگاهش بيفتد و يا مثلاًًًًً براي شهادت دادن رفته باشد غسل ندارد.

س 248_ آيا قبل از ورود به مشاهد مشرفه انجام غسل لازم است؟

ج ـ پيش از داخل شدن در حرم مكه، شهر مكه مكرمه، مسجدالحرام، خانه كعبه، حرم مدينه، شهر مدينه، مسجد پيامبر صلي الله عليه و آله و سلم و حرم امامان عليهم السلام مستحب است غسل كند.

س 249_ اگر يك روز چند مرتبه داخل اين مكانهاي مقدس شد چه تكليفي بر عهده اوست؟

ج ـ اگر در يك روز چند مرتبه مشرف شود يک غسل كافي است.

س 250_ كسي كه مي خواهد در يك روز داخل حرم مكه، شهر مكه، مسجدالحرام و خانه كعبه، چند غسل لازم است؟

ج ـ اگر به نيت همه يك غسل كند كافي است.

س 251_ اگر در يك روز بخواهد داخل حرم مدينه، شهر مدينه و مسجدالحرام شود، مستحب چگونه عمل كند؟

ج ـ يك غسل براي همه كفايت مي كند.

س 252_ براي چه امور ديگري غسل كردن مستحب است؟

ج ـ براي زيارت پيغمبر صلي الله عليه و آله و سلم و امامان عليهم السلام از دور يا نزديك و براي حاجت خواستن از خداوند و همچنين براي توبه و نشاط به جهت عبادت و براي سفر رفتن خصوصاً سفر زيارت حضرت سيد الشهداء غسل مستحب است.

س 253_ اگر يكي از غسلهاي مستحب را انجام داد و بعد كاري كرد كه وضو را باطل نمايد آيا دوباره بايد غسل كند؟

ج ـ اگر يكي از غسلهايي را كه در اين چند مسأله قبل گفته شد بجا آورد و بعد كاري كند كه وضو را باطل نمايد مثلاًًًًً بخوابد غسل او باطل نمي شود ولي مستحب است دوباره غسل كند.

س 254_ آيا انسان مي تواند با غسل مستحب كارهايي كه وضو لازم دارد بجا آورد؟

ج ـ انسان نمي تواند با غسل مستحب كاري كه مانند نماز وضو لازم دارد انجام دهد.

س 255_ اگر چند غسل بر كسي واجب باشد يا بعضي واجب و بعضي مستجب و يا همه مستحب باشد چگونه بايد عمل نمايد؟

ج ـ به نيت همه يك غسل بجا آورد كافي است.