احکام زکات

سئوال _ در چند چیز زکات است؟

جواب _ زکات فقط در نه چیز واجب است.

اول _ گندم      دوم _ جو    سوم _ خرما     چهارم _ کشمش     پنجم _ طلا    ششم _ نقره     هفتم _ شتر     هشتم _ گاو       نهم _ گوسفند

س 2 _ زکات چه چیزهایی مستحب است؟

ج _ « سُلت » که دانه ای است به نرمی گندم و خاصیت جو دارد و « عَلَس » که مانند گندم است و خوراک مردم « صفا » می باشد. بنابر احتیاط مستحب زکات آن دو داده شود.

شرایط واجب شدن زکات

س 3 _ در چه صورتی زکات واجب می شود؟

ج _ زکات در صورتی واجب می شود که مال به مقدار نصاب، برسد.

س 4 _ مالک مال، چه شرایطی باید داشته باشد تا زکات را بپردازد؟

ج _ مالک آن، بالغ، عاقل و آزاد باشد و بتواند در آن مال تصرف کند.

س 5 _ زکات گاو، گوسفند، شتر، طلا و نقره را چگونه باید بپردازد؟

ج _ اگر انسان یازده ماه، مالک گاو، گوسفند، شتر، طلا و نقره باشد، اول ماه دوازدهم بنابر احتیاط باید زکات آن را بدهد.

س 6 _ سال بعد چگونه باید حساب کند؟

ج _ اول سال بعد را باید بعد از تمام شدن ماه دوازدهم، حساب کند.

س 7 _ اگر مالک گاو، گوسفند، شتر، طلا و نقره در بین سال بالغ شود، چه تکلیفی دارد؟

ج _ بنابر احتیاط مستحب زکات را بدهد. مثلاً اگر بچه ای در اول محرم، مالک چهل گوسفند شود و بعد از گذشتن دو ماه بالغ گردد، یازده ماه که از اول محرم بگذرد، اگر شرایط دیگر را نیز دارا باشد، بنابر احتیاط مستحب زکات بدهد.

س 8 _ زکات گندم و جو، چه هنگامی واجب می شود؟

ج _ وقتی واجب می شود که به آنها گندم و جو گفته شود.

س 9 _ زکات کشمش چه هنگامی واجب می گردد؟

ج _ وقتی واجب می شود که غوره است.

س 10 _ زکات خرما چه هنگامی واجب می شود؟

ج _ موقعی که رنگ خرما زرد یا سرخ شد، بنابر احتیاط زکات آن واجب می شود.

س 11 _ وقت دادن زکات در گندم و جو، چه موقع است؟

ج _ موقع خرمن و جدا کردن کاه آن.

س 12 _ وقت دادن زکات در خرما و کشمش چه هنگامی است؟

ج _ هنگامی است که خشک شده باشد.

س 13 _ اگر موقع واجب شدن زکات گندم، جو، کشمش و خرما، صاحب آن بالغ شد چه تکلیفی دارد؟

ج _ باید زکات بدهد.

س 14 _ اگر صاحب گاو، گوسفند، شتر، طلا و نقره در تمام سال دیوانه باشد، آیا زکات بر او واجب است؟

ج _ زکات بر او واجب نیست.

س 15 _ اگر انسان در مقداری از سال، دیوانه باشد و در آخر سال عاقل گردد، چه وظیفه ای دارد؟

ج _ بنابر احتیاط مستحب زکات را بدهد.

س 16 _ اگر صاحب گاو، گوسفند، شتر، طلا و نقره، مقداری از سال مست و بیهوش شود، آیا زکات از او ساقط می گردد؟

ج _ زکات از او ساقط نمی شود. همچنین است اگر موقع واجب شدن زکات گندم، جو، خرما و کشمش، مست و بیهوش باشد.

س 17 _ آیا در مالی که از انسان غصب کرده اند و نمی تواند در آن تصرف کند، زکات وجود دارد؟

ج _ مالی را که از انسان غصب کرده اند و نمی تواند در آن تصرفت کند، زکات ندارد.

س 18 _ اگر زراعتی را از انسان غصب کنند و موقعی که زکات آن واجب می شود، در دست غصب کننده باشد، آیا زکات آن را بدهند؟

ج _ هر وقت به صاحب اش برگشت، بنابر احتیاط زکات آن را بدهد.

س 19 _ اگر کسی، طلا و نقره یا چیزی دیگر را که زکات آن واجب است قرض کند و یک سال نزد او بماند، آیا لازم است زکات آن را بدهد؟

ج _ باید زکات آن را بدهد.

س 20 _ آیا بر کسی که قرض داده، چیزی واجب است؟

ج _ بر کسی که قرض داده چیزی واجب نیست.

زکات گندم، جو، خرما و کشمش

 س 21 _ زکات گندم، جو، خرما و کشمش چه هنگامی واجب می شود؟

ج _ وقتی واجب می شود که به مقدار نصاب برسد که معادل « 207/847 » کیلوگرم می باشد.

س 22 _ اگر پیش از دادن زکات، از انگور، خرما، جو و گندمی که زکات آن واجب شده، خود و افراد تحت تکفلش بخورند یا به فقیر بدهد، چه وظیفه دارد؟

ج _ باید زکات مقداری که مصرف کرده، بدهد.

س 23 _ اگر هنگامی که زکات گندم، جو، خرما و انگور واجب شد، مالک آن بمیرد، چه کاری باید انجام داد؟

ج _ باید مقداری زکات را از مال او بدهند.

س 24 _ اگر پیش از واجب شدن زکات بمیرد، چه کاری باید انجام داد؟

ج _ هر یک از ورثه که سهم او به اندازه نصاب است، باید زکات سهم خود را بدهد.

س 25 _ کسی که از طرف حاکم شرع، مأمور جمع آوری زکات است، چه موقع می تواند زکات را مطالبه کند؟

ج _ موقع خرمن که گندم و جو را از کاه جدا می کنند و بعد از خشک شدن خرما و انگور می تواند زکات را مطالبه کند.

س 26 _ اگر مالک زکات ندهد و چیزی که زکات آن واجب شده، از بین برود، چه وظیفه ای بر عهده مالک است؟

ج _ باید عوض آن را بدهد.

س 27 _ اگر بعد از مالک شدن درخت خرما و انگور یا زراعت گندم و جو، زکات آن واجب شود، مثلاً خرما در ملک او زرد یا سرخ شود، چه وظیفه ای دارد؟

ج _ باید زکات آن را بدهد.

س 28 _ اگر بعد از آن که زکات گندم، جو، خرما و انگور واجب شد، زراعت و درخت را بفروشد، آیا لازم است زکات بدهد؟

ج _ باید زکات آن را بدهد.

س 29 _ اگر انسان گندم و جو یا خرما یا انگور را بخرد و بداند فروشنده زکات را داده یا شک کند که داده یا نه، آیا زکات بر او واجب است؟

ج _ چیزی بر او واجب نیست.

س 30 _ اگر بداند زکات آن را نداده، معامله چه حکمی پیدا می کند؟

ج _ چنانچه حاکم شرع معامله مقدار زکات را اجازه ندهد، معامله آن مقدار باطل است و حاکم شرع می تواند مقدار زکات را از خریدار بگیرد.

س 31 _ اگر حاکم شرع معامله را اجازه دهد، معامله چه حکمی پیدا می کند و خریدار چه وظیفه ای دارد؟

ج _ معامله صحیح است و خریدار باید آن مقدار را به حاکم شرع بدهد و در صورتی که قیمت آن مقدار را به فروشنده داده باشد، می تواند از او پس بگیرد.

س 32 _ اگر وزن گندم، جو، خرما و کشمش موقعی که تر است به « 207/847 » برسد و بعد از خشک شدن کمتر از این مقدار شود، آیا زکات آن واجب است؟

ج _ زکات آن واجب نیست.

س 33 _ اگر گندم، جو و خرما را پیش از خشک شدن، مصرف کند، چنانچه خشک آن، به اندازه نصاب برسد، آیا لازم است زکات آن را بدهد؟

ج _ باید زکات آن را بدهد.

س 34 _ اگر خرمایی که تازه آن را می خورند و اگر بماند، خیلی کم می شود، چنانچه مقداری باشد که خشک آن به « 207/847 » کیلوگرم برسد، آیا زکات آن واجب است؟

ج _ زکات آن واجب است و اگر بعد از خشک شدن، به آن خرما نگویند یا کمتر از مقدار مذکور می شود زکات واجب نیست.

س 35 _ گندم و جو، خرما و کشمش که زکات آن را داده، اگر چند سال نیز نزد او بماند آیا دوباره زکات دارد؟

ج _ اگر چند سال نیز نزد او بماند، زکات ندارد.

 مقدار زکات

 س 36 _ زکات گندم، جو خرما و انگور که از آب باران یا نهر آبیاری شده یا از رطوبت زمین استفاده کرده، چقدر است؟

ج _ زکات آن یک دهم ( 10% ) است.

س 37 _ اگر با دلو و مانند آن آبیاری گردد، زکات آن چقدر است؟

ج _ زکات آن یک بیستم ( 5% ) است.

س 38 _ اگر مقداری از باران یا نهر یا رطوبت زمین استفاده کند و به همان مقدار از آبیاری با دلو و مانند آن استفاده نماید، چگونه باید زکات را حساب کند؟

ج _ زکات نصف آن یک دهم و زکات نصف دیگر آن یک بیستم می باشد. یعنی ( 5/7% ) یا از چهل قسمت، سه قسمت آن را باید بابت زکات بدهد

س 39 _ اگر گندم، جو، خرما و انگور از آب باران آبیاری می شود و هم از آب دلو و مانند آن استفاده کند چنانچه طوری باشد که بگویند، آبیاری با دلو و مانند آن غلبه داشته، چگونه باید زکات آن را بدهند؟

ج _ زکات آن یک بیستم ( 5% ) است.

س 40 _ اگر بگویند آبیاری با آب نهر غلبه داشته، زکات آن چه مقداری می شود؟

ج _ زکات آن یک دهم ( 10% ) است.

س 41 _ اگر نگویند آب باران و نهر غلبه داشته، ولی آبیاری با آب باران و نهر بیشتر از آب دلو و مانند آن باشد، زکات آن چه مقدار حساب می شود؟

ج _ بنابر احتیاط واجب، زکات آن یک دهم است.

س 42 _ اگر بعد از فحص شک کند آبیاری با آب باران و آب دلو، به یک اندازه بوده، یا آب باران غلبه داشته، زکات را چه مقدار باید بدهد؟

ج _ می تواند از نصف آن یک دهم و از نصف دیگر آن یک بیستم بدهد.

س 43 _ اگر بعد از فحص شک کند هر دو به یک اندازه بوده یا آبیاری با دلو غلبه داشته، زکات را چه مقدار باید حساب کند؟

ج _ می تواند زکات تمام آن را یک بیستم ( 5% ) بدهد.

س 44 _ اگر گندم، جو، خرما و انگور با آب باران و نهر آبیاری شود و به آب دلو و مانند آن محتاج نباشد، و لی با آب دلو نیز آبیاری گردد و آب دلو به زیاد شدن محصول کمک نکند، زکات آن چه مقدار است؟

ج _ زکات آن یک دهم است.

س 45 _ اگر با دلو و مانند آن آبیاری شود و به آب نهر و باران محتاج نباشد، ولی از آب نهر و باران نیز استفاده کند و به زیاد شدن محصول کمک کند، زکات آن چه مقدار است؟

ج _ زکات آن یک بیستم است.

س 46 _ اگر زراعتی را با دلو و مانند آن آبیاری کنند و در زمین پهلوی آن، زراعتی کنند که از رطوبت آن زمین، استفاده نماید و محتاج به آبیاری نباشد، زکات آن چگونه حساب می شود؟

ج _ زکات زراعتی که با دلو آبیاری شده، یک بیستم و زکات زراعت پهلوی آن یک دهم باشد.

س 47 _ آیا مخارجی را که برای گندم، جو، خرما و انگور کرده است، حتی مقداری که از قیمت وسایل و لباس که بر اثر زراعت کم شده، می تواند از حاصل کسر نماید؟

ج _ می تواند از حاصل کسر کند و چنانچه باقیمانده « 207/847 » کیلوگرم برسد، باید زکات آن را بدهد.

س 48 _ تخمی را که برای زراعت مصرف نموده، آیا می تواند از حاصل کسر نماید؟

ج _ تخمی را که برای زراعت مصرف نموده، اگر از خودش باشد، به مقدار وزن آن می تواند، از حاصل کسر نماید و اگر خریده باشد، می تواند قیمتی را که برای خرید آن داده، جزء مخارج حساب نماید.

س 49 _ اگر زمین و وسایل زراعت یا یکی از این دو، ملک خود او باشد، آی می تواند کرایه آن را جزء مخارج حساب کند؟

ج _ نباید کرایه آن را جزء مخارج حساب کند.

س 50 _ آیا برای کارهایی که خودش کرده یا اجیر گرفته، باید از حاصل کسر نماید؟

ج _ برای کارهایی که خودش کرده یا دیگری با اجرت انجام داده، چیزی از حاصل کسر نمی شود.

س 51 _ اگر درخت انگور یا خرما را بخرد، آیا قیمت آن جزء مخارج است؟

ج _ بنابر احتیاط قیمت آن جزء مخارج نیست.

س 52 _ اگر خرما یا انگور را پیش از چیدن بخرد، آیا پولی که برای آن داده جزء مخارج حساب می شود؟

ج _ پولی که برای آن داده جزء مخارج حساب می شود.

س 53 _ اگر زمینی بخرد و در آن گندم یا جو بکارد، پولی که برای خرید زمین داده، آیا جزء مخارج حساب می شود؟

ج _ بنابر احتیاط جزء مخارج حساب نمی شود.

س 54 _ اگر زراعت را بخرد، آیا پولی را که برای خریدن آن داده می تواند جزء مخارج حساب نماید؟

ج _ پولی را که برای خرید داده می تواند جزء مخارج حساب نماید و از حاصل کم کند، اما باید قیمت کاهی را که از آن به دست می آید از پولی که برای خرید زراعت داده کسر نماید، مثلاً اگر زراعتی را پانصد تومان بخرد و قیمت کاه آن، صد تومان باشد، فقط چهارصد تومان آن را می تواند جزء مخارج حساب نماید.

س 55 _ کسی که بدون کاه و چیزهای دیگری که برای زراعت لازم است، می تواند زراعت کند، اگر آن را بخرد، آیا می تواند پولی را که برای خرید آن داده، جزء مخارج حساب کند؟

ج _ می تواند پولی که برای خرید داده، جزء مخارج حساب کند.

س 56 _ کسی که بدون کاه و یا چیزهای دیگری که برای زراعت لازم است، نمی تواند زراعت کند، اگر حساب آن را بخرد و بر اثر زراعت به کلی از بین برود، آیا می تواند قیمت آن را جزء مخارج حساب نماید؟

ج _ می تواند قیمت آن را جزء مخارج حساب نماید و اگر مقداری از قیمت آن کم شود می تواند آن مقدار را جزء مخارج حساب کند.

س 57 _ اگر بعد از زراعت چیزی از قیمت آن کم نشود، چه وظیفه ای دارد؟

ج _ بنابر احتیاط نباید چیزی از قیمت آن را جزء مخارج حساب نماید.

س 58 _ اگر در یک زمین جو، گندم و چیزی مانند برنج و لوبیا که زکات آن واجب نیست بکارد، چه وظیفه ای دارد؟

ج _ مخارجی را که کرده، باید بر دو قسمت نماید. مثلاً  اگر هر دو به یک اندازه بوده می تواند نصف مخارج را از جنسی که زکات دارد، کسر نماید.

س 59 _ اگر برای شخم زدن یا کار دیگری که تا چند سال فایده دارد خرجی کند، چه وظیفه ای دارد؟

ج _ می تواند آن را جزء مخارج سال اول حساب نماید.

س 60 _ اگر انسان در چند شهر که فصل آنها با یکدیگر اختلاف دارد و زراعت و میوه آنها در یک وقت بدست نمی آید، گندم یا جو یا خرما و یا انگور داشته باشد و همه آنها محصول یک حساب شود، نسبت به پرداخت زکات چه وظیفه ای دارد؟

ج _ چنانچه چیزی که اول می رسد به اندازه نصاب یعنی « 207 / 847 » کیلوگرم باشد باید زکات آن را موقعی که می رسد بدهد و زکات بقیه را هر وقت، بدست می آید، ادا نماید.

س 61 _ اگر آنچه اول می رسد به اندازه نصاب نباشد، در صورتی که یقین دارد، با آنچه بعد به دست می آید به اندازه نصاب می شود، چه وظیفه ای دارد؟

ج _ باز هم واجب است زکات آنچه را که رسیده، همان وقت و زکات بقیه را موقعی که می رسد بدهد.

س 62 _ اگر یقین ندارد که همه آنها، به اندازه نصاب شود، چه وظیفه ای دارد؟

ج _ باید صبر کند تا بقیه آنها برسد، پس اگر روی هم به مقدار نصاب شود، زکات آن واجب است و اگر به مقدار نصاب نشود، زکات آن واجب نیست.

س 63 _ اگر درخت خرما یا انگور، در یک سال دو مرتبه میوه بدهد، چگونه باید زکات آن را پرداخت؟
ج _ چنانچه روی هم، به مقدار نصاب باشد، بنابر احتیاط واجب زکات آن را بدهد.

س 64 _ کسی که مقداری خرما یا انگور تاره دارد که خشک آن به اندازه نصاب، چنانچه مقداری از آن را به مستحق داد، نسبت به زکات آن چه وظیفه ای دارد؟

ج _ چنانچه به قصد زکات مقداری از تازه آن را به مستحق بدهد که اگر خشک شود به اندازه زکاتی باشد که بر او واجب است، اشکالی ندارد.

س 65 _ اگر بر کسی زکات خرمای خشک یا کشمش واجب باشد، آیا می تواند زکات آن را از خرمای تازه یا انگور بدهد؟

ج _ نمی تواند زکات آن را از خرمای تازه یا انگور بدهد.

س 66 _ اگر بر کسی زکات خرمای تازه یا انگور، واجب باشد، آیا می تواند زکات آن را از خرمای خشک یا کشمش بدهد؟

ج _ نمی تواند زکات آن را از خرمای خشک یا کشمش بدهد.

س 67 _ آیا می تواند یکی از اینها یا چیز دیگری را به قصد قیمت زکات بدهد؟

ج _ مانعی ندارد.

س 68 _ کسی که بدهکار است و مالی دارد که زکات آن واجب شده، اگر بمیرد، زکات مال اش را چگونه باید پرداخت؟

ج _ باید اول تمام زکات را از مالی که زکات آن واجب شده بدهند، بعد قرض او را ادا نمایند.

س 69 _ کسی که بدهکار است و گندم یا جو یا خرما و یا انگور نیز دارد، اگر بمیرد و پیش از آن که زکات اینها واجب ورثه، قرض او را از مال دیگری بدهند، نسبت به زکات چه وظیفه ای دارند؟

ج _ هر کدام که سهم اش به « 207 / 847 » کیلوگرم برسد، باید زکات بدهد.

س 70 _ اگر پیش از آن که زکات اینها واجب شود، قرض او را ندهند و برای طلب کارها نیز ضمانت دین را نکرده باشند، چه وظیفه ای داریم؟

ج _ با رضایت آنها، چنانچه مال میت فقط به اندازه بدهی او باشد، واجب نیست زکات او را بدهند.

س 71 _ اگر مال میت، بیشتر از بدهی او باشد، نسبت به پرداخت زکات او چگونه باید عمل شود؟
ج _ در صورتی که بدهی او به قدری است که اگر بخواهند ادا نماید، باید مقداری از گندم، جو، خرما و انگور را نیز به طلب کار بدهند، آنچه را به طلب کار می دهند، زکات ندارد و بقیه، مال ورثه است و هر کدام که سهم اش به اندازه نصاب شود، باید زکات آن را بدهد،

س 72 _ اگر گندم، جو، خرما و کشمشی که زکات آن واجب شد، خوب و بد دارد، نسبت به زکات آن چه وظیفه ای دارد؟

ج _ بنابر احتیاط واجب زکات هر کدام از خوب و بد را از خود آن بدهد.

نصاب طلا

 س 73 _ طلا، چند نصاب دارد؟

ج _ طلا دو نصاب دارد.

س 74 _ نصاب اول طلا چه مقدار است؟

ج _ بیست مثقال شرعی است.

س 75 _ هر مثقال شرعی چه مقدار است؟

ج _ هر مثقال آن، هیجده نخود می باشد. پس وقتی طلا به بیست مثقال شرعی که پانزده مثقال معمولی است، برسد، اگر شرایط دیگر را که گفته شد، داشته باشد انسان باید یک چهلم ( 5/2 % ) آن را که نُه نخود می شود زکات بدهد و اگر به این مقدار نرسد، زکات آن واجب نیست.

س 76 _ نصاب دوم طلا چه مقدار است؟

ج _ نصاب دوم، چهار مثقال شرعی که سه مثقال معمولی می شود. یعنی اگر سه مثقال به پانزده مثقال اضافه شود، باید زکات تمام هیجده مثقال را از قرار یک چهلم ( 5/2 % ) بدهد و اگر کمتر از سه مثقال اضافه شود، فقط باید زکات پانزده مثقال را بدهد و زیادی آن زکات ندارد و همچنین است هر چه بالا رود. یعنی اگر سه مثقال اضافه شود، باید زکات آن را بدهد و اگر کمتر اضافه شود، مقداری که اضافه شده، زکات ندارد.