احکام خريد و فروش سئوال 1_ در خرید و فروش چه چیزهایی مستحب است؟ جواب _ در خرید و فروش چند چیز مستحب است: اول_ یاد گرفتن احکام آن، بیش از مقداری که مورد حاجت و ابتلا است. اما یادگیری به مقدار حاجت واجب است. حضرت امام صادق علیه السلام فرمودند: کسی که می خواهد خرید و فروش کند، باید احکام آن را یاد بگیرد و اگر پیش از یاد گرفتن احکام آن خرید و فروش کند بر اثر معامله های باطل و شبهه ناک به هلاکت می افتد. دوم_ در قیمت جنس بین مشتریهای مسلمان فرق نگذارد. سوم_ در قیمت جنس سخت گیری نکند. چهارم_ چیزی را که می فروشد، زیادتر بدهد و آنچه را می خرد کمتر بگیرد. پنجم_ کسی که با او معامله کرده، اگر پشیمان شود و از او تقاضا کند معامله را بر هم بزند، بپذیرد. س 2_ اگر انسان نداند، معامله ای که کرده صحیح است یا باطل، آیا می تواند در مالی که گرفته تصرف نماید؟ ج _ چنانچه بعد از معامله باشد، می تواند در مالی که گرفته، تصرف نماید. س 3_ کسب در چه صورتی واجب است؟ ج _ کسی که مال ندارد و مخارجی بر او واجب است مانند جزح زن و بچه، باید کسب کند. س 4_ در چه صورتی کسب مستحب است؟ ج _ برای کارهای مستحب مانند وسعت دادن به عیالات و دستگیری از فقرا کسب کردن مستحب است. معامله مکروه س 5_ معاملات مکروه چند تا می باشد؟ ج _ عمده معاملات مکروه از این قرار است: 1. ملک فروشی. 2. قصابی. 3. کفن فروش. 4. معامله با مردمان پست. 5. معامله بین اذان صبح و اول آفتاب. 6. کار خود را خرید و فروش گندم، جو و مانند آن قرار دادن. 7. برای خرید جنسی که دیگری می خواهد بخرد داخل معامله او شدن. معاملات حرام س 6_ معاملات حرام چند قسم است: ج _ معاملات حرام شش قسم است: اول_ خرید و فروش عین نجس. مگر سگ شکاری و عبد نجس و چنانچه عین نجس منفعت عقلایی داشته باشد و آن منفعت، حلال باشد، معامله با آن صحیح است. دوم_ خرید و فروش مال غصبی. سوم_ خرید و فروش چیزی که مال نیست. مانند بعضی از حیوانات درنده البته برای منفعت عقلایی اشکال ندارد. چهارم_ معامله چیزی که منافع معمولی آن فقط کار حرام باشد. مانند وسایل قمار. پنجم_ معامله ای که در آن ربا باشد. ششم_ فروش جنسی که با چیز دیگری مخلوط است. در صورتی که آن چیز معلوم نباشد و فروشنده نیز به خریدار نگوید. مانند فروختن روغنی که با پیه مخلوط شده است. این عمل را غش می گویند. س 7_ رسول اکرم درباره کسی که در معامله غش می کند چه فرموده است؟ ج _ فرمود: از ما نیست کسی که در معامله با مسلمانان غش کند یا به آنان ضرر بزند و یا تقلب و حیله نماید و هر که با برادر مسلمان خود غش کند، خدا برکت را از روزی او برمی دارد و راه معاش او را می بندد و او را به خودش واگذار می کند. س 8_ فروختن چیز پاکی که نجس شده و آب کشیدن آن ممکن باشد، چه حکمی دارد؟ ج _ اشکال ندارد. س 9_ اگر مشتری چیز پاکی را که نجس شده برای کاری بخواهد که شرط آن پاک بودن است فروشنده چه تکلیفی دارد؟ ج _ بنابراحتیاط واجب باید فروشنده نجس بودن آن را به او بگوید. س 10_ اگر چیز پاکی مانند روغن و نفت که آب کشیدن آن ممکن نیست. نجس شود چنانچه مشتری آن را برای کاری بخواهد که شرط اش پاک بودن است _ مثلا روغن نجس را برای خوردن بخواهد _ فروشنده چه تکلیفی دارد؟ ج _ لازم است فروشنده نجاست آن را به مشتری بگوید. س 11_ اگر مشتری آن چیز را برای کاری بخواهد که شرط آن پاک بودن نیست _ مثلا نفت را برای سوزاندن بخواهد _ فروش آن چه حکمی دارد؟ ج _ اشکال ندارد. س 12_ خرید و فروش داروهای نجس در چه صورت اشکال دارد؟ ج _ در صورت اعلام نجاست آن به مشتری اشکال ندارد. س 13_ خرید و فروش روغن داروهای روان و عطرهایی که از کشورهای غیر اسلامی می آورند چه حکمی دارد؟ ج _ اگر نجس بودن آن معلوم نباشد اشکال ندارد. س 14_ خرید و فروش روغنی که از حیوان بعد از جان دادن آن در شهر کفار و از دست کفار می گیرند، چه حکمی دارد؟ ج _ چنانچه در شهر کفار و از دست کفار بگیرند و از حیوانی باشد که اگر رگ آن را ببرند خون از آن جستن می کند نجس است و معامله آن در صورتی که آن را برای کاری بخواهند که شرط اش پاک بودن باطل می باشد. س 15_ خرید و فروش پوست روباه چه حکمی دارد؟ ج _ اگر روباه و مانند آن را به غیر از دستور شرعی کشته باشند یا خودش مرده باشد خرید و فروش پوست آن بنابراحتیاط جایز نیست. س 16_ خرید و فروش گوشت، پیه و چرمی که از کشورهای غیر اسلامی می آورند یا از دست کفار گرفته می شود چه حکمی دارد؟ ج _ باطل است. س 17_ در چه صورت خرید و فروش موراد مذکور اشکال ندارد؟ ج _ اگر انسان بداند از حیوانی است که به دستور شرعی کشته شده، خرید و فروش آن اشکال ندارد. س 18_ خرید و فروش گوشت پیه و چرمی که از دست مسلمان گرفته می شود چه حکمی دارد؟ ج _ اشکال ندارد. س 19_ خرید و فروش مواد مذکور در چه صورتی دچار اشکال می شود؟ ج _ اگر انسان بداند آن مسلمان آن را از دست کافر گرفته و تحقیق نکرده که از حیوانی است که به دستور شرعی کشته شده یا نه خریدن آن حرام و معامله باطل است. س 20_ خرید و فروش مسکرات چه حکمی دارد؟ ج _ خرید و فروش مسکرات یعنی چیزهایی که انسان را مست می کند حرام و معامله آن باطل است. س 21_ فروختن مال غصبی چه حکمی دارد؟ ج _ باطل است. س 22_ فروشنده مال غصبی چه تکلیفی دارد؟ ج _ فروشنده باید پولی را که از خریدار گرفته به او برگرداند. س 23_ اگر خریدار قصدش از اول معامله این باشد که پول جنس را ندهد معامله چه حکمی پیدا می کند؟ ج _ معامله اشکال دارد. س 24_ اگر مشتری بخواهد پول جنس را بعدا از حرام بدهد آیا معامله باطل می گردد؟ ج _ معامله صحیح است. ولی باید مقداری را که بدهکار است از مال حلال بدهد. س 25_ خرید و فروش آلات لهو مانند تار و ساز حتی سازهای کوچک چه حکمی دارد؟ ج _ حرام است. س 26_ اگر چیزی را که می توان استفاده حلال از آن برد به قصد این بفروشد که در حرام مصرف شود این معامله چه حکمی پیدا می کند؟ ج _ اگر مثلا انگور را به قصد تهیه شراب بفروشد معامله آن حرام و باطل است. س 27_ حکم ساختن و خرید و فروش مجسمه چیست؟ ج _ کراهت دارد. س 28_ اگر مجسمه را برای عبادت باشد خرید و فروش آن چه حکمی پیدا می کند؟ ج _ حرام است. س 29_ حکم خرید چیزی که از قمار یا دزدی و یا از معامله باطل تهیه شده چیست؟ ج _ حرام است. س 30_ کسی که آن را خریده چه حکمی دارد؟ ج _ باید به صاحب اصلی آن را برگرداند. س 31_ حکم معامله روغنی که با پیه مخلوط است چه می باشد؟ ج _ چنانچه فروشنده آن را معین کند مثلا بگوید این یک من روغن را می فروشم معامله به مقدار پیه آن باطل می باشد و پولی که فروشنده برای پیه آن گرفته مال مشتری و پیه مال فروشنده است و مشتری می تواند معامله روغن خالصی را که در آن است بر هم بزند. س 32_ اگر فروشنده معین نکند بلکه یک من روغن بفروشد بعد روغنی که پیه دارد بدهد مشتری چه تکلیفی دارد؟ ج _ مشتری می تواند آن روغن را پس بدهد و روغن خالص مطالبه نماید. س 33_ اگر کسی مقداری از جنسی را که با وزن یا پیمانه می فروشند را به زیادتر از همان جنس بفروشد، این معامله چه حکمی پیدا می کند؟ ج _ ربا و حرام است و گناه یک درهم ربا بزرگتر از هفتاد مرتبه زنا با محرم می باشد. س 34_ اگر یکی از دو جنس سالم و دیگری معیوب باشد چه حکمی می یابد؟ ج _ باز هم ربا و حرام است. س 35_ اگر جنس یکی خوب و جنس دیگری بد باشد این معامله آیا حرام است؟ ج _ ربا و حرام است. س 36_ اگر دو جنس با هم تفاوت قیمت داشته باشد چنانچه بیشتر از مقداری که می دهد بگیرد چه حکمی دارد؟ ج _ باز هم ربا و حرام است. س 37_ اگر در معامله مس درست را بدهد و بیشتر از آن مس شکسته بگیرد و یا برنج صدری را بدهد و بیشتر از آن برنج گرده بگیرد و یا طلای ساخته را بدهد و بیشتر از آن طلای ناساخته بگیرد چه حکمی دارد؟ ج _ ربا و حرام است. س 38_ اگر کسی چیزی که اضافه می گیرد غیر از جنسی باشد که می فروشد مثلا یک من گندم را به یک من گندم و صد تومان بفروشد این معامله چه حکمی دارد؟ ج _ ربا و حرام است. س 39_ اگر کسی چیزی بفروشد ولی چیزی زیاد نگیرد با این حال شرط کند که خریدار کاری برای او انجام دهد آیا این معامله حرام است؟ ج _ ربا و حرام است. س 40_ اگر کسی مقدار کمتری در معامله بدهد اما چیزی ضمیمه کند مثلا یک من گندم و یک دستمال را به یک من و نیم گندم بفروشد این معامله آیا حرام است؟ ج _ اشکال ندارد به شرطی که بنابراحتیاط واجب معامله عقلایی باشد. س 41_ اگر در معامله از هر دو طرف چیزی زیاد کند مثلا یک من گندم و یک دستمال را به یک من و نیم گندم و یک دستمال بفروشد آیا این معامله حرام است؟ ج _ اشکال ندارد. س 42_ اگر کسی چیزی را که مانند پارچه با متر و ذرع می فروشند یا چیزی که مانند گردو و تخم مرغ با شماره معامله می کنند بفروشد و زیادتر بگیرد مثلا ده تخم مرغ بدهد و یازده بگیرد آیا این معامله ربا محسوب می شود؟ ج _ اشکال ندارد. س 43_ اجناس در شهرهای گوناگون چه حکمی دارد؟ ج _ جنسی که در بعضی از شهرها با وزن یا پیمانه می فروشند و در بعضی از شهرها با شماره معامله می کنند در هر شهری حکم خود آن شهر را دارد. س 44_ اگر چیزی را که می فروشد عوضی می گیرد اگر این عوض از یک جنس نباشد آیا زیادی گرفتن اشکال دارد؟ ج _ اشکال ندارد. س 45_ اگر کسی یک من برنج بفروشد و دو من گندم بگیرد آیا این معامله صحیح است؟ ج _ معامله صحیح است. س 46_ اگر کسی جنسی که می فروشد و عوضی می گیرد از یک جنس تهیه شده باشد آیا می تواند زیادی بگیرد؟ ج _ اگر از یک جنس تهیه شده باشد باید در معامله زیادی نگیرد. س 47_ آیا می توان یک من روغن فروخت و در عوض یک من و نیم پنیر گرفت؟ ج _ اشکالی ندارد اگر چه خلاف احتیاط است. س 48_ آیا می توان در معامله میوه نارس با رسیده زیادی گرفت؟ ج _ زیادی نگیرد و یا مصالحه کند. س 49_ آیا می توان گندم داد و بیشتر از آن جو گرفت؟ ج _ جو و گندم در ربا یک جنس حساب می شود پس اگر مثلا یک من گندم بدهد و یک من و پنج سیر جو بگیرد ربا و حرام است و نیز اگر مثلا ده من جو بخرد که سر خرمن ده من گندم بدهد چون جو را نقد گرفته و بعد از مدتی گندم را می دهد مانند گرفتن زیادی بوده و حرام می باشد. س 50_ آیا می توان از کافر ربا گرفت؟ ج _ اگر مسلمان از کافری که در پناه اسلام نیست ربا بگیرد اشکال ندارد. س 51_ آیا پدر و فرزند و زن و شوهر می توانند از یکدیگر ربا بگیرند؟ ج _ می توانند از یکدیگر ربا بگیرند. شرایط فروشنده و خریدار س 52_ در فروشنده و خریدار چند شرط لازم است؟ ج _ 1. بالغ باشند 2. عاقل باشند 3. سفیه نباشند، یعنی مال خود را در کارهای بیهوده مصرف نکنند و هم چنین نباید حاکم شرع آنها را از تصرف در اموال شان منع کرده باشد. 4. قصد خرید و فروش داشته باشند. پس اگر مثلا به شوخی بگوید: مال خود را فروختم معامله باطل است. 5. کسی آنها را مجبور نکرده باشد 6. جنس و عوضی را که می دهند مالک باشند. س 53_ معامله با بچه نابالغ در چه صورتی اشکال ندارد؟ ج _ اگر پدر یا جد آن بچه به او اجازه داده باشند اشکال ندارد. س 54_ آیا طفل می تواند وسیله معامله باشد؟ ج _ اگر طفل وسیله باشد که پول را به فروشنده بدهد و جنس را به خریدار برساند یا جنس را به خریدار بدهد و پول را به فروشنده برساندذ معامله صحیح است زیرا در واقع دو نفر بالغ با یکدیگر معامله کرده اند. س 55_ در جایی که معامله با بچه صحیح نیست اگر کسی معامله نمود چه وظیفه ای بر او است؟ ج _ اگر از بچه نابالغ بخرد یا چیزی بفروشد باید جنس یا پولی را که از او گرفته به صاحب آن بدهد یا از صاحب اش رضایت بخواهد. س 56_ اگر صاحب آن را نمی شناسد چه تکلیفی دارد؟ ج _ اگر صاحب آن را نمی شناسد و برای شناختن او نیز وسیله ای ندارد و باید چیزی را که از بچه گرفته از طرف صاحب آن رد مظالم بدهد. س 57_ در جایی که معامله با بچه صحیح نباشد اگر کسی که با بچه نابالغ معامله کند و جنس یا پولی به بچه داده از بین برود آیا می تواند از بچه یا ولی او مطالبه نماید ؟ ج _ نمی تواند از بچه یا ولی او مطالبه نماید. س 58_ چنانچه خریدار یا فروشنده را به معامله مجبور کنند آیا معامله صحیح است؟ ج _ چنانچه بعد از معامله راضی شود و بگوید راضی هستم معامله صحیح است و لازم نیست دوباره صیغه معامله خوانده شود. س 59_ اگر انسان مال کسی را بدون اجازه او بفروشد آیا معامله صحیح است؟ ج _ چنانچه صاحب مال به فروش آن راضی نشود و اجازه ندهد معامله باطل است. س 60_ چه کسانی می توانند مال طفل را بفروشند؟ ج _ پدر و جد پدری طفل و نیز وصی پدر و وصی جد پدری می توانند در صورتی که ضرری در کار نباشد مال طفل را بفروشد. س 61_ مجتهد عادل مال چه کسانی را می تواند بفروشد؟ ج _ مجتهد عادل نیز می تواند با شرایط خاصی مال دیوانه طفل و کسی را که غایب است بفروشد. س 62_ اگر کسی مالی را غصب کند و بفروشد در چه صورت این معامله صحیح می تواند باشد؟ ج _ اگر کسی مالی را غصب کند و بفروشد و بعد از فروش صاحب مال معامله را برای خودش اجازه دهد معامله صحیح است و چیزی که غصب کننده به مشتری داده و منفعتهای آن از هنگام معامله ملک مشتری است و چیزی را که مشتری داده و منفعتهای آن از موقع معامله ملک کسی است که مال او را غصب کرده اند. س 63_ حکم مالی که توسط کسی غصب شده و بعد به قصد این که پول آن مال غاصب باشد چیست؟ ج _ چنانجچه صاحب مال معامله را اجازه ندهد معامله باطل است و اگر برای کسی که مال را غصب کرده اجازه نماید صحیح است علی الاظهر. شرایط جنس و عوض آن س 64_ شرایط جنسی را که می فروشند و چیزی که عوض آن می گیرند چیست؟ ج _ اول _ مقدار آن با وزن یا پیمانه یا شماره و مانند آن معلوم باشد. دوم _ بتوان آن را تحویل داد بنابراین فروختن اسبی که فرار کرده صحیح نیست ولی اگر اسبی را که فرار کرده با چیزی که می تواند تحویل دهد مثلا با یک فرش بفروشد اگر چه آن اسب پیدا نشود معامله صحیح است. سوم _ خصوصیاتی که در جنس و عوض هست و بر اثر آن معیل مردم نسبت به معامله فرق می کند معین نماید. چهارم _ در جنس یا در عوض آن کسی حقی نداشته باشد پس مالی را که انسان پیش دیگری گرو گذاشته بدون اجازه او نمی تواند بفروشد. پنجم _ بنابراین احتیاط خود جنس را بفروشد نه منفعت آن را اما اگر مثلا منفعت یک ساله خانه را بفروشد بنابراین احتیاط اشکال دارد ولی چنانچه خریدار به جای پول منفعت ملک خود را بدهد مثلا فرشی را از کسی بخرد و عوض آن منفعت یک سال خانه خود را به او واگذار کند اشکال ندارد. س 65_ جنسی را که در شهری با وزن یا پیمانه معامله می شود چگونه باید خرید؟ ج _ در آن شهر انسان باید با وزن یا پیمانه بخرد ولی می تواند همان جنس را در شهری که مثلا با دیدن معامله می کنند با دیدن خریداری نماید. س 66_ آیا چیزی را که با وزن خرید و فروش می شود با پیمانه معامله نمود؟ ج _ با پیمانه نیز می توان معامله نمود. س 67_ به چه صورت می توان جنسی را که با وزن خرید و فروش می شود با پیمانه معامله نمود؟ ج _ به این صورت که مثلا اگر می خواهد ده من گندم بفروشد با پیمانه ای که یک من گندم می گیرد ده پیمانه بدهد. س 68_ معامله در چه صورتی باطل است؟ ج _ اگر یکی از شرایط هایی که گفته شد در معامله نباشد معامله باطل است. س 69_ در چه صورت خریدار و فروشنده می توانند در مال یکدیگر تصرف نمایند؟ ج _ اگر خریدار و فروشنده راضی باشند که در مال یکدیگر تصرف کنند تصرف آنها اشکال ندارد. س 70_ آیا چیزی را که وقف شده می توان معامله کرد؟ ج _ معامله چیزی که وقف شده باطل است. س 71_ در چه صورت فروش اشیاء وقف شده اشکال ندارد؟ ج _ اگر طوری خراب شود که نتواند از آن استفاده کرد مثلا حصیر مسجد طوری پاره شود که نتوانند روی آن نماز بخوانند فروش آن اشکال ندارد. س 72_ با پول اشیاء وقفی فروخته شده چه کار باید کرد؟ ج _ در صورتی که ممکن باشد باید پول آن را در همان مسجد برای چیزی مصرف کنند که به مقصود وقف کننده نزدیک تر باشد. س 73_ هر گاه بین کسانی که مال را برای آنان وقف کرده اند اختلاف پیدا شود به طوری که اگر مال وقف را نفروشند گمان آن برود که مال یا جان شخصی تلف شود وظیفه چیست؟ ج _ می توانند آن مال را بفروشند و در موردی که به مقصود وقف نزدیک تر است مصرف نمایند. س 74_ آیا می توان ملکی را که اجاره داده اند خرید و فروش نمود؟ ج _ اشکال ندارد. استفاده از آن ملک در مدت اجاره مال مستاجر است. س 75_ اگر خریدار نداند ملک را اجاره داده اند یا به گمان این که مدت اجاره کم است ملک را خریده باشد آیا می تواند معامله را به هم زند؟ ج _ پس از اطلاع می تواند معامله خود را بر هم بزند. صیغه خرید و فروش س 76_ آیا در خرید و فروش لازم است صیغه عربی خواند؟ ج _ لازم نیست که صیغه را عربی بخوانند مثلا اگر فروشنده به فارسی بگوید: این مال را به صد تومان فروختم و مشتری بگوید: قبول کردم معامله صحیح است. س 77_ خریدار و. فروشنده در هنگام معامله چه قصدی باید داشته باشند؟ ج _ باید قصد انشاء داشته باشند یعنی با گفتن این دو جمله مقصودشان خرید و فروش باشد. س 78_ اگر هنگام معامله صیغه نخوانند در چه صورت معامله صحیح است؟ ج _ اگر هنگام معامله صیغه نخوانند ولی فروشنده در مقابل مالی که از خریدار می گیرد مال خود را ملک او کند و او بگیرد معامله صحیح است و هر دو مالک می شوند. س 79_ آیا فروش میوه ای که گل آن ریخته و دانه بسته، پیش از چیدن درست است یا نه؟ ج _ صحیح است. س 80_ آیا فروختن غوره بر درخت اشکال دارد؟ ج _ اشکال ندارد. س 81_ اگر کسی بخواهد میوه ای را که بر درخت است، پیش از آن که میوه ببندد و گل اش بریزد بفروشد، چه تکلیفی دارد؟ ج _ بنابراحتیاط، باید چیزی از حاصل زمین مانند سبزیها را با آن بفروشد. یا با مشتری شرط کند میوه را پیش از دانه بستن بچیند و یا میوۀ بیش از یک سال را به او بفروشد. س 82_ آیا می توان خرمایی را که بر درخت است و زرد یا سرخ شده فروخت؟ ج _ اشکال ندارد، ولی نباید عوض آن را از خرمایی همان درخت قرار دهد. س 83_ آیا می توان درخت خرمایی را که در خانه یا باغ است با خرما تعویض نمود؟ ج _ اگر کسی یک درخت خرما درخانه یا باغ دیگری داشته باشد، در صورتی که مقدار آن را تخمین بزند و صاحب درخت آن را به صاحب خانه یا باغ بفروشد و عوض آن خرما بگیرد، چنانچه خرمایی را که می گیرد کمتر یا زیادتر از مقداری که تخمین زده نباشد، اشکال ندارد. س 84_ فروختن خیار، بادمجان، سبزیها و مانند که سالی چند مرتبه چیده می شود در چه صورتی اشکال ندارد؟ ج _ در صورتی که ظاهر و نمایان شده باشد و معین شود که مشتری در سال چند دفعه آن را بچیند اشکال ندارد. س 85_ آیا می توان خوشه گندم و جو را بعد از دانه بستن به چیز دیگری غیر از گندم و جو فروخت؟ ج _ اشکال ندارد. نقد و نسیه س 86_ اگر فروشنده جنسی را نقد بفروشد آیا خریدار و فروشنده پس از معامله می توانند جنس و پول را از یکدیگر مطابله نمایند؟ ج _ می توانند جنس و پول را از یکدیگر مطالبه نمایند. س 87_ تحویل دادن خانه زمین و مانند آن به چه صورت است؟ ج _ به این است که آن را در اختیار خریدار بگذارد که بتواند در آن تصرف کند. س 88_ تحویل دادن فرش لباس و مانند آن چگونه است؟ ج _ به این است که آن را در اختیار خریدار بگذارد و اگر بخواهد آن را به جای دیگر ببرد، فروشنده جلوگیری نکند. س 89_ در معامله نسیه چه چیزی باید رعایت شود؟ ج _ باید مدت کاملا معلوم باشد پس اگر جنسی را بفروشد که سرخرمن پول آن را بگیرد و عرفا این مدت مجهول باشد چون مدت کاملا معین نشده معامله باطل است. س 90_ اگر فروشنده جنسی را فروخت آیا پیش از تمام شدن مدتی که قرار گذاشته اند می تواند عوض آن را از خریدار مطالبه نماید؟ ج _ نمی تواند. س 91_ در چه صورت فروشنده می تواند پیش تمام شدن مدتی که قرار گذاشته اند عوض را بگیرد؟ ج _ اگر خریدار بمیرد و از خود مالی داشته باشد فروشنده می تواند پیش از تمام شدن مدت طلبی را که دارد از ورثه او مطالبه نماید. س 92_ اگر کسی جنسی را نسیه فروخت چه موقع باید عوض آن را بگیرد؟ ج _ بعد از تمام شدن مدتی که قرار گذاشته، می تواند عوض آن را از خریدار مطالبه نماید. س 93_ اگر خریدار بعد از تمام شدن مدت قرار گذاشته شده، نتواند عوض را بپردازد فروشنده چه وظیفه ای دارد؟ ج _ باید او را مهلت دهد. س 94_ اگر فروشنده به کسی که قیمت جنس را نمی داند، مقداری نسیه بدهد و قیمت آن را نگوید، این معامله چه حکمی پیدا می کند؟ ج _ معامله باطل است. س 95_ اگر فروشنده به کسی که قیمت نقدی جنس را می داند نسیه بدهد و گران تر حساب کند مثلا بگوید جنسی را که به تو نسیه می دهم تومانی یک ریال از قیمتی که نقد می فروشم گرانتر حساب می کنم، آیا این معامله اشکال پیدا می کند؟ ج _ اشکال ندارد. س 96_ کسی که جنسی را نسیه فروخته و برای گرفتن پول آن مدتی قرار داده است اگر مثلا بعد از گذشتن نصف مدت آیا این معامله صحیح است؟ ج _ اشکال ندارد. معامله سلف س 97_ معامله سلف به چه معنی است؟ ج _ یعنی مشتری پول را بدهد که بعد از مدتی جنس را تحویل بگیرد. س 98_ آیا معامله سلف صحیح است؟ ج _ این معامله صحیح است. س 99_ معامله سلف به چه صورت منعقد می شود؟ ج _ مثلا خریدار می گوید: این پول را می دهم تا بعد از شش ماه فلان جنس را بگیرم و فروشنده می گوید: قبول کردم یا فروشنده پول را می گیرد و می گوید: فلان جنس را فروختم تا بعد از شش ماه تحویل بدهم. س 100_ اگر کسی پولی را به صورت سلف بفروشد و عوض آن را پول بگیرد معامله چه حکمی پیدا می کند؟ ج _ معامله باطل است. س 101_ اگر جنس را به صورت سلف بفروشد و عوض آن را جنس دیگر یا پول بگیرد معامله چه حکمی می یابد؟ ج _ معامله صحیح است. س 102_ معامله سلف چه شروطی دارد؟ ج _ معامله سلف شش شرط دارد که عبارتند از: اول _ خصوصیاتی را که قیمت جنس بر اثر آن فرق می کند، معین نماید. ولی دقت زیاد لازم نیست و همین که مردم بگویند خصوصیات آن معلوم شده کافی است. دوم _ پیش از آن که خریدار و فروشنده از هم جدا شوند، خریدار تمام قیمت را به فروشنده بدهد یا به مقدار پول آن از فروشنده طلب کار باشد و طلب خود را بابت قیمت جنس حساب کند و او قبول نماید و چنانچه مقداری از قیمت آن را بدهد، اگر چه معامله به آن مقدار صحیح است. ولی فروشنده می تواند همه معامله را بر هم بزند. سوم _ مدت را معین کنند. اما اگر مثلا بگوید: تا اول خرمن جنس را تحویل می دهم و عرفا مجهول باشد، چون مدت معلوم نشده معامله باطل است. چهارم _ وقتی را که برای تحویل جنس، معین می کنند، جنس به قدری کمیاب نباشد تا فروشنده نتواند آن را تحویل دهد. پنجم _ مکان تحویل جنس را معین نمایند، ولی اگر از حرف های آنان مکان معلوم باشد لازم نیست اسم آنجا را ببرند. ششم _ وزن و پیمانه آن را معین کنند و جنسی را که معمولا با دیدن معامله می شود اگر به صورت سلف بفروشد اشکال ندارد. ولی باید مانند بعضی گردوها و تخم مرغها تفاوت آن بر قدری کم باشد که مردم به آن اهمیت ندهند. س 103_ آیا انسان می تواند جنسی را که به صورت سلف خریده، پیش از موعد بفروشد؟ ج _ نمی تواند بفروشد. ولی بعد از تمام شدن مدت، اگر چه آن را تحویل نگرفته باشد فروختن آن اشکال ندارد. س 104_ فروختن چه چیزهایی ولو بعد از تمام شدن مدت و پیش از تحویل گرفتن مکروه است؟ ج _ فروختن غله مانند گندم و جو پیش از تحویل گرفتن آن مکروه است. س 105_ در معامله سلف مشتری چه وظیفه ای دارد؟ ج _ اگر فروشنده همان جنسی را که قرار شده است بدهد، مشتری باید قبول کند و نیز اگر بهتر از آن را بدهد و طوری باشد که از همان جنس حساب شود و منتی نباشد، مشتری باید قبول کند. س 106_ در معامله سلف اگر جنسی را که فروشنده می دهد، پست تر از جنسی باشد که قرار شده، مشتری چه وظیفه دارد؟ ج _ مشتری می تواند قبول نکند. س 107_ اگر فروشنده به جای جنسی که قرار شده جنس دیگری بدهد، آیا اشکال دارد؟ ج _ در صورتی که مشتری راضی شود، اشکال ندارد. س 108_ اگر فروشنده جنسی که به صورت سلف فروخته، هنگام تحویل نایاب شود و نتواند آن را تهیه نماید، مشتری چه وظیفه ای دارد؟ ج _ مشتری می تواند صبر کند تا فروشنده آن را تهیه نماید و می تواند معامله را بر هم بزند و چیزی را که داده پس بگیرد. س 109_ اگر فروشنده جنسی را بفروشد و قرار بگذارد که بعد از مدتی تحویل دهد و پول آن را نیز بعد از مدتی بگیرد این معامله چه حکمی پیدا می کند؟ ج _ معامله باطل است. فروش طلا و نقره به طلا و نقره س 110_ در چه صورتی فروختن طلا به طلا و نقره به نقره حرام است؟ ج _ اگر طلا به طلا بفروشند یا نقره را به نقره، سکه دار باشد یا بی سکه در صورتی که وزن یکی از دیگری زیادتر باشد، معامله حرام و باطل است. س 111_ آیا فروختن طلا به نقره یا نقره به طلا صحیح است؟ ج _ معامله صحیح است. س 112_ آیا لازم است وزن آنها مساوی باشد؟ ج _ لازم نیست وزن آنها مساوی باشد. س 113_ اگر طلا یا نقره را به طلا و نقره بفروشند، خریدار و فروشنده چه وظیفه ای دارند؟ ج _ باید فروشنده و خریدار پیش از جدا شدن از یکدیگر جنس و عوض آن را به یکدیگر تحویل دهند. س 114_ اگر هیچ مقدار را تحویل ندهند، معامله چه حکمی پیدا می کند؟ ج _ معامله باطل است و باید مصالحه شود. س 115_ اگر فروشنده یا خریدار تمام چیزی را که قرار گذاشته اند تحویل دهد و دیگری مقداری از آن را تحویل دهد و از یکدیگر جدا بشوند، معامله چه حکمی پیدا می کند؟ ج _ گر چه معامله صحیح است، ولی کسی که تمام مال به دست او نرسیده می تواند معامله را بر هم زند. س 116_ حکم معامله خاک نقره معدن به نقره خالص و خاک طلای معدن به طلای خالص چیست؟ ج _ معامله باطل است و چنانچه مصالحه شود، اشکال ندارد. س 117_ آیا فروختن خاک نقره به طلا و خاک طلا به نقره اشکال دارد؟ ج _ اشکال ندارد. بر هم زدن معامله س 118_ حق بر هم زدن معامله را چه می گویند؟ ج _ حق بر هم زدن معامله را خیار می گویند. س 119_ خریدار و فروشنده در چند صورت میتوانند معامله را بر هم زنند؟ ج _ در یازده صورت می توانند معامله را بر هم زنند: اول _ از مجلس معامله متفرق نشده باشند و این خیار را خیار مجلس می گویند. دوم _ مغبون شده باشند. (خیار غبن) سوم _ در معامله قرار بگذارند تا مدت معینی هر دو یا یکی از آنان بتواند معامله را بر هم بزند. (خیار شرط) چهارم _ فروشنده یا خریدار مال خود را بهتر از آنچه هست نشان دهد طوری که قیمت مال در نظر مردم زیاد شود. (خیار تدلیس) پنجم _ فروشنده یا خریدار شرط کند کاری انجام دهد یا شرط کند مالی را که می دهد به طور مخصوصی باشد و به آن شرط عمل نکند. در این صورت دیگری می تواند معامله را بر هم بزند. (خیار شرط) ششم _ در جنس یا عوض آن عیبی باشد.(خیارعیب) هفتم _ معلوم شود مقداری از جنس فروخته شده مال دیگری است که اگر صاحب آن به معامله راضی نشود خریدار می تواند هم معامله را بر هم بزند یا پول آن مقدار را از فروشنده بگیرد و نیز اگر معلوم شود مقداری از عوض مال دیگری است و صاحب آن راضی نشود می تواند معامله را بر هم بزند یا عوض آن مقدار را از خریدار بگیرد.(خیار شرکت) هشتم _ فروشنده خصوصیات جنس معینی را بگوید که مشتری ندیده است بعد معلوم شود طور دیگری است که در این صورت مشتری می تواند معامله را بر هم بزند و نیز اگر مشتری خصوصیات عوض معینی را که می دهد بگوید بعد معلوم شود طوری که گفته نبوده است فروشنده می تواند معامله را بر هم بزند.(خیار رویت) نهم _ مشتری پول جنسی را که نقد خریده، تا سه روز ندهد و فروشنده نیز جنس را تحویل ندهد که اگر مشتری شرط نکرده باشد دادن پول را تاخیر بیندازد، فروشنده می تواند معامله را بر هم بزند. ولی اگر جنسی را که خریده مانند بعضی از میوه ها باشد که اگر یک روز بماند ضایع می شود، چنانچه تا آن مدت پول آن را ندهد و شرط نکرده باشد که دادن پول را تاخیر بیندازد، فروشنده می تواند معامله را بر هم بزند.(خیار تاخیر) دهم _ حیوانی را خریده باشد که در این صورت تا سه روز می تواند معامله را بر هم بزند و اگر در عوض حیوانی که خریده حیوان دیگر داده باشد فروشنده نیز تا سه روز می تواند معامله را بر هم بزند.(خیار حیوان) یازدهم _ فروشنده نتواند جنسی را که فروخته تحویل دهد. مثلا اسبی را که فروخته فرار نماید که در این صورت مشتری می تواند معامله را بر هم بزند.(خیار تعذر تسلیم) س 120_ اگر خریدار قیمت جنس را نداند یا هنگام معامله غفلت کند و جنس را گران تر از قیمت معمولی آن بخرد آیا می تواند معامله را بر هم زند؟ ج _ چنانچه به قدری گران خریده که مردم به آن اهمیت می دهند می تواند معامله را بر هم بزند. س 121_ چنانچه فروشنده قیمت جنس را نداند یا هنگام معامله غفلت کند و جنس را ارزان تر از قیمت آن بفروشد آیا می تواند معامله را بر هم زند؟ ج _ در صورتی که مردم به مقداری که ارزان فروخته اهمیت بدهند، می تواند معامله را بر هم بزند. س 122_ معامله بیع شرط در چه صورتی صحیح است؟ ج _ در معامله بیع شرط که مثلا جنس هزار تومانی را به دویست می فروشند و قرار می گذارند اگر فروشنده سر مدت پول را بدهد بتواند معامله را بر هم بزند در صورتی که خریدار و فروشنده قصد خرید و فروش داشته باشند بیع صحیح است. س 123_ در معامله بیع شرط اگر فروشنده اطمینان داشته باشد که هرگاه سر مدت پول را ندهد خریدار ملک را به او پس می دهد آیا معامله صحیح است؟ ج _ معامله صحیح است. س 124_ اگر فروشنده سر مدت پول را ندهد، آیا می تواند ملک را از خریدار مطالبه نماید؟ ج _ حق ندارد ملک را از خریدار مطالبه کند. س 125_ مشتری در چه صورتی می تواند معامله چای را بر هم بزند؟ ج _ اگر چای اعلاء را با چای غیر اعلا مخلوط کند و به نام چای اعلا بفروشد مشتری می تواند معامله را بر هم بزند. س 126_ اگر خریدار بفهمد مالی را گرفته عیب دارد، مثلا حیوانی بخرد و بفهمد یک چشم آن کور است، چه وظیفه ای دارد؟ ج _ چنانچه آن عیب پیش از معامله بوده و او نمی دانسته می تواند معامله را بر هم بزند یا تفاوت قیمت سالم و معیوب آن را معین کند و به نسبت تفاوت آن از پولی که به فروشنده داده پس بگیرد. مثلا مالی را که چهارهزار تومان خریده اگر بفهمد معیوب است در صورتی که قیمت سالم آن هشت هزار تومان و قیمت معیوب آن شش هزار تومان باشد چون تفاوت سالم و معیوب یک چهارم می باشد می تواند یک چهارم پولی را که داده یعنی یک هزار تومان از فروشنده بگیرد. س 127_ اگر فروشنده بفهمد در عوضی که گرفته عیبی هست آیا می تواند معامله را بر هم بزند؟ ج _ چنانچه آن عیب پیش از معامله بوده و او نمی دانسته می تواند معامله را بر هم بزند یا تفاوت سالم و معیوب را به کیفیتی که در مساله قبل گفته شد بگیرد. س 128_ اگر بعد از معامله و پیش از تحویل گرفتن مال عیبی در آن پیدا شود خریدار چه وظیفه ای دارد؟ ج _ می تواند معامله را بر هم بزند. س 129_ اگر در عوض مال بعد از معامله و پیش از تحویل گرفتن عیبی پیدا شود فروشنده چه وظیفه ای دارد؟ ج _ فروشنده می تواند معامله را بر هم بزند. س 130_ آیا می توانند تفاوت قیمت بگیرند؟ ج _ اگر بخواهند تفاوت قیمت بگیرند با رضایت طرفین اشکال ندارد. س 131_ اگر بعد از معامله عیب مال را بفهمد و فورا معامله را بر هم نزند، آیا می تواند بعدا معامله را بر هم بزند؟ ج _ بنابر احتیاط دیگر حق بر هم زدن معامله را ندارد. س 132_ هر گاه بعد از خریدان جنس عیب آن را بفهمد اگر چه فروشنده نبود آیا می تواند معامله را بر هم زند؟ ج _ اگر چه فروشنده نباشد می تواند معامله را بر هم بزند. س 133_ در چند صورت خریدار نمی تواند معامله را بر هم بزند یا تفاوت آن را بگیرد اگر چه مال عیبی داشته باشد؟ ج _ در چهار صورت: اول _ هنگام خریدن عیب مال را بداند. دوم _ به عیب راضی شود. سوم _ در وقت معامله بگوید: اگر مال عیبی داشته باشد پس نمی دهم و تفاوت قیمت نیز نمی گیرم. چهارم _ فروشنده در وقت معامله بگوید: این مال را با هر عیبی که دارد می فروشم. س 134_ اگر فروشنده در وقت معامله بگوید: مال را با فلان عیب خاص می فروشم بعد معلوم شود عیب دیگر نیز دارد، آیا خریدار می تواند معامله را بر هم بزند؟ ج _ خریدار می تواند برای عیبی که فروشنده معین نکرده مال را پس بدهد یا تفاوت قیمت آن را بگیرد. س 135_ در چند صورت خریدار نمی تواند معامله را بر هم زند اما می تواند تفاوت قیمت را بگیرد؟ ج _ در سه صورت: اول _ بعد از معامله در مال تصرف کند. دوم _ بعد از معامله بفهمد مال عیب دارد و تنها حق بر گرداندن آن را ساقط کرده است. سوم _ بعد از تحویل گرفتن مال عیب دیگری در آن پیدا شود. س 136_ اگر حیوان معیوبی را بخرد و پیش از گذشتن سه روز عیب دیگری در آن پیدا شود آیا می تواند معامله را بر هم بزند؟ ج _ اگر چه تحویل گرفته باشد باز هم می تواند آن را پس دهد. نیز اگر فقط خریدار تا مدتی حق بر هم زدن معامله را داشته باشد و در آن مدت مال عیب دیگر پیدا کند اگر چه آن را تحویل گرفته باشد می تواند معامله را بر هم بزند. س 137_ اگر انسان مالی داشته باشد که آن را ندیده است. اما دیگری خصوصیات آن را برای او گفته باشد چنانچه او همان خصوصیات را به مشتری بگوید و آن را بفروشد و بعد از فروش بفهمد بهتر از آن بوده است آیا می تواند معامله را بر هم بزند؟ ج _ می تواند معامله را بر هم بزند. مسائل متفرقه خرید و فروش س 138_ اگر فروشنده قیمت خرید جنس را به مشتری گفت چه تکلیفی بر او بار می شود؟ ج _ باید تمام چیزهایی را که بر اثر آن قیمت، کم یا زیاد می شود بگوید. اگر چه به همان قیمت یا کمتر از آن بفروشد مثلا بگوید که نقد خریده یا نسیه. س 139_ در چه صورت دلال می تواند مقداری از قیمت مال را برای خود بگیرد؟ ج _ اگر انسان جنسی را به کسی بدهد و قیمت آن را معین کند و بگوید: این جنس را به این قیمت بفروش و هر چه زیادتر فروختی مال خود باشد. هر چه زیادتر از آن بفروشد مال دلال است و هم چنین اگر بگوید: این جنس را به این قیمت به تو فروختم. و او بگوید: قبول کردم یا به قصد فروختن جنس را به او بدهد و او نیز به قصد خریدن بگیرد هر چه زیادتر از آن قیمت بفروشد مال خود اوست. س 140_ آیا قصاب می تواند به جای گوشت نر گوشت ماده بدهد؟ ج _ اگر قصاب گوشت نر بفروشد و به جای آن گوشت ماده بدهد، گناه کرده است. پس اگر آن گوشت را معین کرده و گفته این گوشت نر را می فروشم مشتری می تواند معامله را بر هم بزند و اگر آن را معین نکرده در صورتی که مشتری به گوشتی که گرفته راضی نشود، قصاب باید گوشت نر به او بدهد. س 141_ اگر مشتری به بزاز بگوید: پارچه ای می خواهم که رنگ آن نرود و بزاز پارچه ای بدهد که رنگ برود، آیا مشتری می تواند معامله را بر هم بزند؟ ج _ می تواند معامله را بر هم بزند. س 142_ حکم قسم خوردن در معامله چیست؟ ج _ اگر راست باشد مکروه است و اگر دروغ باشد حرام است. |
