احکام صـلح

سؤال 1_ عقد صلح به چه معناست؟

جواب _ یعنی انسان با دیگری سازش کند که مقداری از مال یا منفعت مال خود را ملک او نماید یا از طلب و یا حق خود بگذرد که او نیز در مقابل، مقداری از مال یا منفعت مال خود را به او واگذار نماید یا از طلب و یا حقی که دارد بگذرد.

س 2_ آیا بدون گرفتن عوض، صلح صحیح است؟

ج _ اگر بدون گرفتن عوض، مقداری از مال یا منفعت مال خود را به کسی واگذار کند یا از طلب و یا حق خود بگذرد، صلح صحیح است.

س 3_ دو نفری که چیزی را به یکدیگر صلح می کنند، چه شرایطی باید داشته باشند؟

ج _ باید بالغ و عاقل باشند. کسی آنها را مجبور نکرده باشد و قصد صلح نداشته باشند.

س 4_ آیا لازم است صیغه صلح به زبان عربی خوانده شود؟

ج _ لازم نیست. بلکه با هر لفظی که بفهماند با هم صلح و سازش کرده اند صحیح است.

س 5_ اگر کسی گوسفندهای خود را به چوپان بدهد که مثلا یک سال نگهداری کند و از شیر آن استفاده نماید و مقداری روغن بدهد، چنانچه شیر گوسفند را در مقابل زحمت های چوپان و آن روغن صلح کند، آیا صحیح است؟

ج _ صحیح است.

س 6_ اگر گوسفند را یک ساله به چوپان اجاره دهد که از شیر آن استفاده کند و در عوض مقداری روغن همان گوسفند را بدهد، آیا این عمل صحیح است؟

ج _ احتیاط واجب ترک آن است. اما اگر شرط شود روغن گوسفندان دیگری را بدهد جایز است.

س 7_ اگر کسی بخواهد طلب یا حق خود را با دیگری صلح کند، در چه صورتی این صلح صحیح است؟

ج _ در صورتی صحیح است که او قبول نماید.

س 8_ اگر بخواهد از طلب یا حق خود بگذرد، آیا لازم است او قبول کند؟

ج _ قبول کردن او لازم نیست.

س 9_ اگر انسان مقدار بدهی خود را بداند ولی طلب کار نداند، چنانچه طلبکار طلب خود را به کمتر از مقداری که هست صلح کند، مثلا پنجاه تومان طلب کار باشد و طلب خود را به ده تومان صلح نماید، آیا زیادی آن برای بدهکار حلال است؟

ج _ حلال نیست. مگر مقدار بدهی خود را به او بگوید و او را راضی کند یا طوری باشد که اگر مقدار طلب خود را می دانست. باز هم به آن مقدار صلح می کرد.

س 10_ اگر بخواهند دو چیزی را که از یک جنس است و وزن آنها معلوم می باشد به یکدیگر صلح کنند، چگونه باید عمل نمایند؟

ج _ بنابر احتیاط، وزن یکی از آنها بیشتر از دیگری نباشد.

س 11_ اگر وزن آنها معلوم نباشد و احتمال دهند وزن یکی بیشتر از دیگری است آیا صلح صحیح است؟

ج _ اگر چه احتمال دهند وزن یکی بیشتر از دیگری است، صلح صحیح است.

س 12_ اگر دو نفر از یک نفر طلبکار باشند یا دو نفر دیگر طلبکار باشند و بخواهند طلب های خود را با یکدیگر صلح نمایند، چگونه باید عمل کنند؟

ج _ چنانچه طلب آنان از یک جنس است و وزن آنها یکی باشد، مثلا هر دو، ده من گندم طلب کار باشند، مصالحه آنان صحیح است و هم چنین اگر جنس طلب آنان یکی نباشد، مثلا یکی ده مَن برنج و دیگری دوازده مَن گندم طلب کار باشد، صلح صحیح است. ولی اگر طلب آنان از یک جنس بوده و چیزی باشد که معمولا با وزن یا پیمانه آن را معامله می کنند، در صورتی که وزن یا پیمانه آنها مساوی نباشد، مصالحه آنان بنابر احتیاط واجب اشکال دارد.

س 13_ اگر از کسی طلبی دارد که باید بعد از مدتی بگیرد، چنانچه طلب خود را به مقدار کمتری صلح کند و مقصودش این باشد که از مقداری از طلب خود گذشته و بقیه را نقد بگیرد، آیا این صلح اشکال دارد؟

ج _ اشکال ندارد.

س 14_ اگر دو نفر چیزی را با هم صلح کنند آیا می توانند بر هم زنند؟

ج _ با رضایت یکدیگر می توانند صلح را بر هم بزنند.

س 15_ اگر در ضمن معامله برای هر دو یا یکی از آنان، حق بر هم زدن معامله را قرار داده باشند، آیا صلح را می توانند بر هم بزنند؟

ج _ در این صورت کسی که آن حق را دارد، می تواند صلح را بر هم بزند.

س 16_ کسی که مالی را صلح می کند، در چه صورت حق بر هم زدن صلح را ندارد؟

ج _ تا وقتی خریدار و فروشنده از مجلس معامله متفرق نشده اند، می توانند معامله را بر هم بزنند و نیز اگر مشتری حیوانی را بخرد تا سه روز حق بر هم زدن معامله را دارد، و هم چنین اگر پول جنسی را که نقد خریده تا سه روز ندهد و جنس را تحویل نگیرد، فروشنده می تواند معامله را بر هم بزند ولی کسی که مالی را صلح می کند، در این سه صورت حق بر هم زدن صلح را ندارد. اما در هشت صورت دیگر که در احکام خرید و فروش گفته شد، می تواند صلح را بر هم بزند.

س 17_ اگر چیزی را که با صلح گرفته، معیوب باشد، آیا می تواند صلح را بر هم بزند؟

ج _ می تواند صلح را بر هم بزند. ولی اگر بخواهد تفاوت قیمت صحیح و معیوب را بگیرد، اشکال دارد، مگر با رضایت طرفین.

س 18_ هر گاه شخصی مال خود را با کسی صلح نماید و با او شرط کند بعد از مرگ من باید چیزی را که با تو صلح کردم وقف کنی او قبول کند، آیا عمل به این شرط لازم است؟

ج _ عمل به این شرط لازم است.