احکام حجر سؤال 1_ حَجْر به چه معناست؟ جواب _ یعنی انسان به جهت یکی از هفت امری که بیان می شود، نتواند در تمام یا قسمتی از اموال خود، تصرّف کند. س 2_ مواردی که انسان نمی تواند در تمام یا قسمتی از اموال خود، تصرّف کند، کدام است؟ ج _ 1_ بچّه بودن 2_ دیوانه بودن 3_ سفیه بودن 4_ مفلّس بودن 5_ بیمار بودن 6_ برده بودن 7_ مردن س 3_ آیا بچّه می تواند در مال خود، تصرّف کند؟ ج _ بچّه ای که هنوز به سنّ بلوغ شرعی نرسیده، یا بالغ شده اما رشید نیست، نمی تواند در مال خود تصرّف کند، هر چند تصرّفش صحیح باشد. نشانه های بلوغ س 4_ نشانه های بلوغ شدن کدام است؟ ج _ 1_ روییدن موی درشت زیر شکم بالای عورت، ولی موی نازک علامت بلوغ نیست. 2_ مُحتلم شدن و بیرون آمدن منی و این علامت در زنان بسیار کم است. 3_ تمام شدن پانزده سال قمری در مرد و تمام شدن نُه سال قمری در زن. س 5_ آیا روییدن موی درشت در صورت، پشت لب، سینه و زیر بغل و خشن شدن صدا و مانند آن نشانه بالغ شدن است؟ ج _ نشانه بالغ شدن نیست، مگر انسان بر اثر آن به بالغ شدن یقین کند. س 6_ ولیّ بچّه، به چه کسی می گویند؟ ج _ ولیّ بچّه، یعنی کسی که می تواند در مال او تصرّف کند، در درجۀ اول پدر و جدّ پدری طفل است و در صورتی که آنها موجود نباشند، قیّم از جانب آنها و اگر او نیز نبود، حاک شرع می باشد. س 7_ آیا پدر و جدّ پدری می توانند در مال طفل تصرّف کنند؟ ج _ پدر و جدّ پدری، هر کدام می توانند در مال طفل تصرّف کنند، اگر چه جدّ پدری خیلی دور باشد، و در صورتی که هر دو در آن تصرّف کنند، کسی که اوّل تصرّف نموده مقدم است. س 8_ آیا دیوانه می تواند در مال خود تصرّف کند؟ ج _ دیوانه نمی تواند در مال خود تصرّف کند و در بقیّه احکام مانند بچّه است. س 9_ اگر بعد از بلوغ، دیوانه شده باشد، حکم آن چیست؟ ج _ بنابر احتیاط واجب، حاکم شرع با پدر یا جدّ، با هم در امور او رسیدگی کنند گر چه کفایت پدر و جدّ مستقلاً از حاکم شرع بعید نیست. س 10_ کسی که گاهی عاقل و گاهی دیوانه است، آیا تصرّفی که هنگام دیوانگی در مال خود می کند، صحیح است؟ ج _ صحیح نیست. س 11_ آیا بیمار می تواند در مال خود تصرّف کند؟ ج _ انسان می تواند در مرضی که با آن بیماری از دنیا می رود، هر مقدار از مال خود را برای خود، عیال، میهمان و کارهایی که اسراف نیست، مصرف نماید. س 12_ آیا بیمار می تواند مال خود را بفروشد یا اجاره دهد؟ ج _ اگر مال را به قیمت آن بفروشد و اجاره دهد، اشکال ندارد. س 13_ آیا بیمار می تواند مال خود را ببخشد یا ارزانتر از قیمت آن بفروشد؟ ج _ اگر مال خود را به کسی ببخشد یا ارزانتر از قیمت آن بفروشد، خواه مقداری را که بخشیده یا ارزانتر فروخته، به اندازۀ ثُلث مال او بوده یا بیشتر باشد، تصرّف وی صحیح و در صورتی که بیشتر از ثُلث باشد، احتیاج به اجازۀ ورثه ندارد. س 14_ سفیه کیست و آیا می تواند در مال خود تصرّف کند؟ ج _ سفیه یعنی کسی که مال خود را در کارهای بیهوده صرف کند، و نمی تواند در مال خود تصرّف نماید. س 15_ ولایت شخص سفیه بر عهده کیست؟ ج _ اگر قبل از بلوغ سفیه باشد، ولایت بر او، به عهدۀ پدر و جدّ پدری اوست، ولی اگر بعد از بلوغ سفیه شده باشد، ولیّ او حاکم شرع است به همراه پدر یا جدّ پدری، بنابر احتیاط، گر چه کفایت پدر و جدّ بعید نیست. س 16_ آیا تصرّفات سفیه، در بعضی از موارد صحیح است؟ ج _ بله، تصرّفات سفیه، در بعضی موارد صحیح است. س 17_ مفلّس کیست و آیا می تواند در مال خود تصرّف کند؟ ج _ مفلّس، یعنی کسی که به اصطلاح امروز « ورشکست » شده، و حاکم شرع، روی املاک او دست گذاشته است، مفلّس پیش از آنکه حاکم شرع، حکم به مفلّس بودنش بکند، می تواند در اموال خود تصرّف کند، هر چند قرضهای او چند برابر ثروتش باشد. س 18_ شرایطی که مفلّس نمی تواند در اموال خود تصرّف کند، کدام است؟ ج _ 1_ قرضهای او شرعاً ثابت شده باشد. 2_ مُمتلکات و طلبهایی که از مردم دارد، کمتر از بدهی او باشد، البته خانه و چیزهای دیگری که در احکام قرض، استثناء شده در اینجام نیز مستثنی است. 3_ مدّت قرضهایی که کرده است، تمام شده باشد یا آن مقداری که مدّتشان تمام شده، بیش از املاک او باشد. 4_ طلبکارها از حاکم شرع، بخواهند که نگذارد در مال خود تصرّف کند. س 19_ اگر حاکم شرع، حکم به مفلّس بودن شخص کند، باید چه کرد؟ ج _ بعد از آنکه حاکم شرع، حکم نمود مفلّس در اموال خود تصرّف نکند، حقّ طلبکارها به آن اموال تعلّق گرفته و باید آنها را بفروشند و به طلبکارها بپردازند. س 20_ قسمت کردن اموال مفلّس در بین طلبکارها به چه صورت است؟ ج _ به نسبت طلب آنها صورت می گیرد، مثلاً اگر مفلّس فقط سی تومان دارد و یکی از او صد و دیگری پنجاه تومان طلب داشته باشد، بیست تومان به کسی که صد تومان طلب دارد و ده تومان به دیگری می دهند. س 21_ « مُنجزّات مریض » به چه معناست؟ ج _ اگر انسان در مرضی که به سبب آن از دنیا می رود، مقداری از مال خود را مجّانی مصرف کند، مثلاً آن را به کسی ببخشد یا چیزی که هزار تومان می ارزد را به صد تومان بفروشد، این تصرّفات از اصل مال، خارج می شود آن را « مُنجزّات مریض » می نامند. س 22_ آیا تصرّف برده، صحیح است؟ ج _ تصرّفاتی را که برده، بدون اجازه آقای خود می کند، باطل است. س 23_ آیا برده مالک چیزی می شود یا نه؟ ج _ در این که آیا برده مالک چیزی می شود یا نه، خلاف است و بنابر اقوی مالک می شود. س 24_ آیا شخص می تواند وصیّت کند، که مقداری از اموالش را به کسی ببخشند؟ ج _ اگر کسی وصیّت کند بعد از مردنش، مقداری از اموالش را به کسی ببخشند، چنانچه بیشتر از ثُلث نباشد یا اگر بیشتر از ثلث است ورثه اجازه بدهند، باید به وصیت عمل کنند و اگر بیشتر نباشد و ورثه اجازه ندهند، باید به وصیّت عمل کنند و اگر بیشتر باشد و ورثه اجازه ندهند فقط به مقدار ثلث صحیح و نسبت به بقیّه باطل است و همچنین دیگر وصیّتهایی که واجب شرعی مالی نباشد، مانند وصیّت به خیرات و مبرّات. |
