احکام ضمانت

سؤال 1_ ضمانت به چه معناست؟

جواب _ ضمانت، یعنی انسان بدهی کسی را بر گردن بگیرد.

س 2_ اگر شخصی بخواهد ضامن بشود، چه باید بکند؟

ج _ اگر انسان بخواهد ضامن شود تا بدهی کسی را بدهد، باید بر هر لفظی اگر چه عربی نباشد، به طلبکار بگوید: من ضامن شده ام طلب تو را بدهم، یا کاری کند که بر ضمانت او دلالت داشته باشد و طلبکار نیز رضایت خود را بفهماند، ولی راضی بودن طلبکار شرط نیست.

س 3_ شرایط ضامن و طلبکار چیست؟

ج _ ضامن و طلبکار، باید بالغ و عاقل باشند، کسی آنها را مجبور نکرده و سفیه نباشد، یعنی مال خود را در کارهای بیهوده مصرف نکنند.

س 4_ آیا بدهکار باید شرایط ضامن و طلبکار را هم داشته باشد؟

ج _ این شرطها در بدهکار نیست، مثلاً اگر کسی ضامن شود که بدهی بچّه یا دیوانه را بدهد، صحیح است.

س 5_ آیا ضامن می تواند برای ضامن شدن خود، شرطی قرار دهد؟

ج _ هر گاه برای ضامن شدن خود، شرطی قرار دهد، مثلاً بگوید: اگر بدهکار قرض تو را نداد من می دهم، اشکال ندارد.

س 6_ شرایط کسی که ضامن بدهی او می شوند، چیست؟

ج _ باید بدهکار باشد، پس اگر کسی بخواهد از دیگری قرض کند، تا وقتی قرض نکرده، انسان نمی تواند ضامن او شود، اما اگر بگوید: به فلانی قرض بده و من ضامن هستم، صحیح می باشد.

س 7_ در چه صورت انسان می تواند ضامن شود؟

ج _ در صورتی انسان می تواند ضامن شود که طلبکار، بدهکار و جنس بدهی، معیّن باشد.

1_ اگر دو نفر از کسی طلبکار باشند و انسان بگوید من ضامن هستم طلب یکی از شما را بدهم، چون معنی نکرده طلب کدام را می دهد ضامن شدن او اشکال دارد.

2_ اگر کسی از دو نفر طلبکار باشد و انسان بگوید: من ضامن هستم بدهی یکی از آن دو نفر را به تو بدهم، چون معیّن نکرده بدهی کدام را می دهد، ضامن شدن او اشکال دارد.

3_ اگر کسی از دیگری، مثلاً ده من گندم و ده هزار تومان پول طلبکار باشد و انسان بگوید: من ضامن یکی از دو طلب تو هستم و معیّن نکند ضامن گندم است یا ضامن پول، صحیح نیست علی الاظهر.

س 8_ اگر طلبکار طلب خود را به ضامن ببخشد، آیا ضامن می تواند از بدهکار چیزی بگیرد؟

ج _ ضامن نمی تواند از بدهکار چیزی بگیرد و اگر مقداری از آن را ببخشد، نمی تواند آن مقدار را مطالبه نماید.

س 9_ آیا ضامن می تواند از ضمانت خود دست بردارد؟

ج _ اگر انسان ضامن شود بدهی کسی را بدهد، نمی تواند از ضامن شدن خود برگردد.

س 10_ آیا ضامن و طلبکار می توانند، شرط کنند هر وقت بخواهند، ضمانت را بر هم بزنند؟

ج _ بله، می توانند شرط کنند.

س 11_ در چه صورت است که طلبکار نمی تواند، ضامن بودن شخص ضامن را بر هم بزند؟

ج _ هر گاه انسان در هنگام ضمانت، بتواند طلب طلبکار را بدهد، اگر چه بعد فقیر شود، طلبکار نمی تواند ضامن بودن او را بر هم زند و همچنین است اگر در آن موقع نتواند طلب او را بدهد، ولی طلبکار بداند و به ضامن شدن او راضی شود.

س 12_ در چه صورت است که طلبکار می تواند، ضامن بودن شخص را بر هم بزند؟

ج _ اگر انسان در هنگامی که ضامن می شود، نتواند طلب طلبکار را بدهد و طلبکار در آن وقت نداند و بعد متوّجه شود، می تواند ضامن بودن او را بر هم بزند و اگر پیش از آنکه طلبکار متوّجه شود، ضامن قدرت پیدا کرده باشد، چنانچه بخواهد ضمانت او را بر هم بزند، اشکال ندارد.

س 13_ اگر کسی بدون اجازۀ بدهکار، ضامن شود که بدهی او را بدهد، آیا می تواند چیزی از بدهکار بگیرد؟

ج _ نمی تواند چیزی از بدهکار بگیرد.

س 14_ اگر کسی با اجازه بدهکار، ضامن شود که بدهی او را بدهد، آیا می تواند از بدهکار چیزی بگیرد؟

ج _ بله، می تواند مقداری که ضامن شده، از او مطالبه نماید.

س 15_ در چه صورت است که کسی با اجازۀ بدهکار، ضامن او شده ولی نمی تواند چیزی را که داده از بدهکار مطالبه کند؟

ج _ اگر به جای جنسی که بدهکار بوده، جنس دیگری به طلبکار او بدهد، نمی تواند چیزی را که داده از او مطالبه نماید، مثلاً اگر ده من گندم بدهکار باشد و ضامن ده من برنج بدهد، ضامن نمی تواند برنج از او مطالبه نماید، اما اگر خودش راضی شود که برنج بدهد، اشکال ندارد.