احکام عاريه

سؤال 1_ عاریه به چه معنی است؟

جواب _ عاریه، یعنی انسان مال خود را به دیگری بدهد که از آن استفاده کند و در عوض، چیزی از او نگیرد.

س 2_ آیا در عاریه، خواند صیغه لازم است؟

ج _ لازم نیست در عاریه، صیغه بخوانند و اگر مثلاً لباس را به قصد عاریه، به کسی بدهد و او به همین قصد بگیرد، عاریه صحیح است.

س 3_ آیا عاریه دادن چیز غصبی و چیزی که مال انسان است ولی منفعت آن را به دیگری واگذار کرده، مثلاً آن را اجاره داده، صحیح است؟

ج _ در صورتی صحیح است که مالک چیز غصبی یا مستأجر بگوید: به عاریه دادن راضی هستم.

س 4_ آیا می تواند چیزی که منفعتش مال انسان است، مثلاً آن را اجاره کرده را عاریه بدهد؟

ج _ می تواند عاریه بدهد ولی اگر در اجاره شرط کرده باشند خودش از آن استفاده کند، نمی تواند آن را به دیگری عاریه بدهد.

س 5_ آیا دیوانه و بچّه، می توانند مال خود را عاریه بدهند؟

ج _ اگر بچه و دیوانه، مال خود را عاریه بدهند صحیح نیست، اما اگر ولیّ بچّخ مصلحت بداند که مال او را عاریه دهد و بچّه آن مال را به دستور ولیّ، به عاریه کننده برساند، اشکال ندارد.

س 6_ اگر در نگهداری چیزی که عاریه کرده کوتاهی نکند و در استفادۀ آن نیز زیاده روی ننماید و اتفاقاً آن چیز تلف شود، آیا ضامن است؟

ج _ ضامن نیست، ولی چنانچه شرط کنند اگر تلف شود، عاریه کننده ضامن باشد، یا چیزی که عاریه کرده طلا و نقره باشد، باید عوض آن را بدهد.

س 7_ اگر طلا و نقره را عاریه نماید و شرط کند اگر تلف شود ضامن نباشد، چنانچه تلف شود، آیا ضامن است؟

ج _ ضامن نیست.

س 8_ اگر عاریه دهنده بمیرد، وظیفۀ عاریه گیرنده چیست؟

ج _ عاریه گیرنده باید چیزی را که عاریه کرده، به ورثۀ او بدهد.

س 9_ اگر عاریه دهنده طوری شود که شرعاً نتواند در مال خود تصّرف کند، مثلاً دیوانه شود، وظیفۀ عاریه کننده چیست؟

ج _ عاریه کننده باید مالی که عاریه کرده، به ولیّ او بدهد.

س 10_ چه وقت می توان چیز عاریه داده یا عاریه کرده را پس گرفت یا پس داد؟

ج _ کسی که چیزی عاریه داده، هر وقت بخواهد می تواند آن را پس بگیرد و کسی که عاریه کرده، هر وقت بخواهد می تواند آن را پس دهد.

س 11_ عاریه دادن چه چیزهایی باطل است؟

ج _ عاریه داده چیزی که استفادۀ حلال ندارد، مانند آلات قمار، باطل است.

س 12_ آیا عاریه دادن گوسفند، برای استفاده از شیر و پشم آن و عاریه دادن حیوان نر برای کشیدن بر ماده، صحیح است؟

ج _ بله، صحیح است.

س 13_ در چه صورتی است که اگر چیزی را که عاریه کرده تلف شود، ضامن نیست؟

ج _ اگر چیزی را که عاریه کرده به مالک یا وکیل و یا ولیّ او بدهد و بعداً، آن چیز تلف شود، عاریه کننده ضامن نیست.

س 14_ در چه صورتی است که اگر چیزی را که عاریه کرده تلف شود، ضامن است؟

ج _ اگر بدون اجازۀ صاحب مال، یا وکیل و یا ولیّ او، آن را به جایی ببرد و لو آن که صاحبش معمولاً به آنجا می برده، مثلاً اسب را در اصطبلی که صاحبش برای آن درست کرده، ببندد و بعد تلف شود، یا کسی آن را تلف کند ضامن است.

س 15_ اگر چیز نجس را برای کاری که شرط آن پاکی است عاریه دهد، مثلاً لباس را عاریه دهد که با آن نماز بخوانند، وظیفه عاریه دهنده چیست؟

ج _ بنابر احتیاط واجب، باید نجس بودن آن را به کسی که عاریه می کند، بگوید.

س 16_ آیا چیزی را که عاریه کرده، می تواند به دیگری اجاره، یا عاریه بدهد؟

ج _ بدون اجازۀ صاحب آن نمی تواند به دیگری اجاره، یا عاریه بدهد.

س 17_ اگر چیزی را که عاریه کرده، با اجازۀ صاحب آن به دیگری عاریه دهد، چنانچه عاریه گیرنده اول بمیرد یا دیوانه شود، آیا عاریه دومی باطل می شود؟

ج _ خیر، باطل نمی شود.

س 18_ اگر بداند مالی را که عاریه کرده غصبی است، عاریه گیرنده چه باید بکند؟

ج _ باید آن را به صاحبش برساند و نمی تواند به عاریه دهنده بدهد.

س 19_ اگر بداند مالی را که عاریه خواهد کرد، غصبی است و از آن استفاده ببرد و در دست او از بین برود، حکم آن چیست؟

ج _ اگر مالی را که می داند غصبی است عاریه کند و از آن استفاده ببرد و در دست او از بین برود، مالک می تواند عوض مال و عوض استفاده را از او و یا از کسی که مال را غصب کرده مطالبه کند و اگر از عاریه کننده بگیرد، او نمی تواند چیزی را که به مالک می دهد، از عاریه دهنده مطالبه نماید.

س 20_ اگر نداند مالی را که عاریه کرده غصبی است و در دست او از بین برود، حکم آن چیست؟

ج _ چنانچه صاحب مال عوض آن را از او بگیرد، او نیز می تواند آنچه را به صاحب مال داده از عاریه دهنده مطالبه نماید. ولی اگر چیزی را که عاریه کرده، طلا و نقره باشد، یا عاریه دهنده با او شرط کرده باشد که اگر آن چیز از بین برود، عوضش را بدهد، نمی تواند چیزی را که به صاحب مال می دهد، از عاریه دهنده مطالبه نماید.