احكام لعان

سؤال 1_ « لعان » به چه معنی است؟

جواب _ لعان از واژۀ « لعنت » گرفته شده و مراد، آن است كه هر یك از زن و مرد، یكدیگر را به كیفیّت و شرایط مخصوص لعنت كنند.

س 2_ موارد لعان كدام است؟

ج _ لعان دو مورد دارد:

اول: مرد ادّعا كند زن او زنا داده است.

دوم: مرد، بچّه ای را كه ممكن است بچّۀ او باشد و در فراش او به دنیا آمده، نفی كند، یعنی بگوید: بچّۀ من نیست.

س 3_ آیا مرد می تواند به همسر خود نسبت زنا بدهد؟

ج _ مرد نمی تواند به همسر خود به گمان، شك و گفتۀ مردم، حتی قول شخصی موّثق، نسبت زنا بدهد، مگر یقین پیدا كند.

س 4_ در صورتی كه مرد یقین داشته باشد، چنانچه او را متّهم كند، آیا گفتۀ او قبول می شود؟

ج _ گفتۀ او قبول نمی شود، مگر زن اقرار نماید یا چهار شاهد عادل با شرایط خاصّی شهادت دهند.

س 5_ اگر شوهر به زن خود نسبت زنا بدهد، ولی نتواند ثابت كند، حكم آن چیست؟

ج _ چنانچه چهار مرد عادل یا اقرار زن در كار نباشد و زن مطالبه كند، باید هشتاد تازیانه به شوهر بزنند، ولی اگر بین زن و مرد با شرایط و خصوصیّاتی « لعان » واقع شود، كیفر از مرد برداشته می شود.

س 6_ اگر كسی به زن خود نسبت زنا بدهد، چنانچه چهار شاهد عادل « بینّه » داشته باشد، آیا می تواند لعان كند؟

ج _ نمی تواند لعان كند، ولی اگر بینّه ندارد، می تواند لعان نماید.

س 7_ مردی كه به زن خود نسبت زنا می دهد، در چه صورت می تواند لعان كند؟

ج _ در صورتی می تواند لعان كند كه ادعا نماید به چشم خود دیده است، پس اگر كور باشد یا ادعای دیدن نمی كند، حقّ لعان ندارد.

س 8_ شرایط لعان كدام است؟

ج _ لعان چهار شرط دارد:

اول: زنی را كه به زنا نسبت می دهد همسر او باشد، پس اگر غیر از همسر را، چه محرم باشد و چه غیر محرم، به زنا نسبت بدهد، نمی تواند لعان بكند.

دوم: زن دائمی او باشد، پس در مُتعه لعان صحیح نیست.

سوم: بعد از عقد با او نزدیكی نكرده باشد، پس در زمانی كه با او مقاربت نكرده، لعان ثابت نمی شود.

چهارم: زن، مشهور به فاحشه و زنا نباشد.

س 9_ در مواردی كه لعان صحیح نیست، چنانچه مرد به كسی نسبت زنا بدهد، حكم آن چیست؟

ج _ اگر چهار شاهد نیاورد باید او را حدّ بزنند.

س 10_ اگر زن فرزندی زاید که ممکن از شوهرش باشد، آیا شوهرش می تواند ادعا کند که از او نیست؟

ج _ خیر و اگر چنین ادعایی نماید باید لعان کند خواه بچه به دنیا آمده باشد یا نه.

س 11_ اگر شوهر ادّعا كند، بچه ای را كه زن آورده، بچّۀ او نیست، چگونه می تواند لعان كند؟

ج _ در صورتی می تواند لعان كند كه قبلاً به فرزندان اعتراف نكرده باشد.

س 12_ اگر شوهر قبلاً به فرزندان اعتراف كرده باشد، آیا می تواند لعان كند؟

ج _ اگر قبلاً اعتراف كرده، چه صریح گفته باشد: این فرزند من است، یا هنگامی كه مردم به او گفته اند: مبارك باشد، او در جواب « آمین » یا «انشاءالله » گفته باشد، نمی تواند لعان كند.

س 13_ لعان در چه صورت واقع می شود؟

ج _ لعان در صورتی واقع می شود كه نزد حاكم شرع یا نایب او، صورت بگیرد.

س 14_ اگر شوهر به زن خود نسبت زنا بدهد، یا بچّه اش را انكار كند، حكم آن چیست؟

ج _ باید در محضر حاكم شرع و پس از آنكه حاكم، به آنها صیغۀ لعان را القاء می كند، یكدیگر را لعن كنند و در حال لعان، باید هر دو استاده باشند.

س 15_ صیغۀ لعان را بیان كنید؟

ج _ صیغۀ لعان آن است كه مرد، بگوید: « اُشْهِدُ ا... أنّي لَمِنَ الصّادِقینَ فیما قُلْتَ مِنْ قَذْفِها اَوْ مِنْ نَفْي وَلَدِها » یعنی: خدا را شاهد می گیرم كه راست می گویم در نسبت دادن زن خود به زنا، یا انكار كردن بچّه ای كه آورده است.

س 16_ آیا خواندن یك مرتبه صیغۀ لعان برای مرد كافی است؟

ج _ خیر، این عبارت را باید چهار مرتبه تكرار كند، پس یك مرتبه بگوید: « لَعْنَةُ ا... عَلَیَّ اِنْ كُنْتُ مِنَ الكاذِبینَ » یعنی: لعنت خدا بر من باد اگر دروغ گفته باشم.

س 17_ وظیفۀ زن بعد از خواندن صیغۀ لعان توسط مرد چیست؟

ج _ پس از آنكه مرد چنین گفت، زن بگوید: « اُشْهِدُ با... إنّهُ لَمِنَ الكاذِبین في مَقالَتِهِ مِنَ الرَّمْي بِالزِّنا أوْ نَفي الوَلَد » یعنی: به خدا قسم كه او دروغ می گوید در نسبت دادن زنا و یا انكار بچّۀ من.

س 18_ آیا خواندن یک مرتبه صیغۀ لعان برای زن كافی است؟

ج _ این عبارت را باید چهار مرتبه تكرار كند، سپس یك مرتبه بگوید: « إِنَّ غَضَبَ ا... عَلَیَّ إنْ كان مِنَ الصّادِقینَ » یعنی غضب خدا بر من باد، اگر او راست گفته باشد.

س 19_ اگر شوهر به زن خود نسبت زنا بدهد یا بچّۀ او را انكار كند، چنانچه لعان نكند، حكم آن چیست؟

ج _ باید حدّش بزنند و چنانچه مرد لعان كند، ولی زن لعان نكند باید زن را حدّ بزنند، زیرا لعان مرد همانند بینّه و شاهد است.

س 20_ اگر لعان با همۀ شرایط و خصوصیّاتش واقع شود، چه اوامری بر آن مترتّب می شود؟

ج _ چهار امر بر آن مترتّب می شود:

اول: ازدواج آنها به هم می خورد و باید از هم جدا شوند، چه برای انكار بچّه لعان كرده باشند یا برای نسبت دادن به زنا.

دوم: آن زن تا ابد بر این مرد حرام می شود و دیگر آن مرد حق ندارد به هیچ وجه آن زن را به عقد خود در آورد، چه برای انكار بچّه لعان كرده باشند، یا برای نسبت دادن به زنا.

سوم: اگر مرد لعان كند، حد تهمت « قَذْف » از او ساقط می شود و اگر زن لعان كند حدّ زنا، از او ساقط می گردد.

چهارم: اگر به جهت انكار بچّه لعان كرده باشند، شرعاً بچّه به مرد ملحق نمی‌شود، بنابراین اگر مرد بمیرد، بچّه از او ارث نمی برد و اگر بچّه بمیرد، مرد از او ارث نمی برد.

س 21_ اگر بعد از لعان، مرد به بچّه اقرار نماید، آیا از هم ارث می‌برند؟

ج _ چنانچه مرد بمیرد، بچّه ارث می برد، ولی اگر بچّه بمیرد، مرد از او ارث نمی برد.