احكام بردگــی
سؤال 1_ موضوع بردگی در اسلام چگونه بوده است؟ جواب _ اسلام از روی حكمت و برای مصلحت بزرگی، قانون بردگی را كه قبل از اسلام وجود داشت، به مقدار محدود، با كیفیّت مخصوص، با آداب و شرایط خاص، با بهترین و پاكترین روش، اجازه داده است. موارد بردگی در اسلام منحصر به كفّاری است كه با مسلمانان جنگ می كنند و اگر مسلمانان در جنگ پیروز شوند، می توانند طبق نظر حاكم شرع اسرای جنگ را بردۀ خود قرار دهند و بدون شك این كار بهتر از آن است كه آنها را زندان كنند یا بكشند و یا آزاد بگذارند، زیرا زندان كردن موجب بیكاره شدن آنها می شود، مخارج بسیاری را برگردن دولت اسلامی گذارده و مضرّات بسیاری را در بردارد. و كشتن، آنها را فانی می گرداند و آزاد گذاردن، موجب مزید تخریب می شود. قوانین امروز با اسیران جنگی، یكی از این سه كار را می كند، در صورتی كه هر سه مورد، مخالف عقل و فطرت است، اما اسلام به جای اینكه آنها را نابود سازد، یا زندان و یا آزاد گذارد، به آنها آزادی محدودی می دهد كه از آن به بردگی تعبیر می شود تا از خیر آنها استفاده شده و از شرّشان ایمن باشند. البته بردگی كه در دنیای امروز لغو شده، غیر از بردگی است كه اسلام آن را تجویز كرده است، در نظر اسلام بردگی كه در غرب وجود داشت یكی از بدترین انواع توّحش بود، دین اسلام هرگز چنین بردگی را تجویز نمی كرد. اضافه بر اینكه در اسلام، برده بر گردن آقای خود حقوق بسیاری دارد و آقا وظیفه دارد با او به طور انسانی برخورد نماید و روایات بسیاری در فضیلت آزادسازی بردگان موجود است. س 2_ اگر شخصی اعتراف كند برده است، آیا گفتۀ او قبول می شود؟ ج _ اگر شخص بالغ و عاقل، با قصد و اختیار خود اعتراف كند برده است، چنانچه یقین نداشته باشیم دروغ می گوید، گفتۀ او قبول می شود. س 3_ اگر كسی بگوید آزاد است، آیا گفتۀ او قبول می شود؟ ج _ چنانچه شاهدی بر برده بودن او نباشد، گفتۀ او قبول می شود. س 4_ آیا انسان مالك پدر و مادر خود می شود؟ ج _ انسان مالك پدر و مادر خود نمی شود، هر چند بالا روند، مانند جدّ پدری و جدّ مادری. س 5_ آیا انسان مالك فرزندان خود می شود؟ ج _ انسان مالك فرزندان خود نمی گردد، هر چند پایین آیند، مانند نوه و نتیجه. س 6_ آیا انسان مالك محرمهای خود می شود؟ ج _ انسان مالك محرمهای خود نمی شود و در این حكم، رضاع در حكم نسب است. س 7_ آیا انسان می تواند بردۀ خود را آزاد كند؟ ج _ مستحب است انسان بردۀ خود را آزاد كند و اگر قصد قربت نماید ثواب زیادی خواهد داشت و این استحباب نسبت به برده هایی كه هفت سال یا بیشتر در بردگی او بودند تأكید بیشتری دارد. س 8_ صیغۀ آزاد كردن برده چیست؟ ج _ صیغۀ آزاد كردن برده چنین است: « أنتَ حُرٌّ » یعنی، تو آزادی. س 9_ آیا برده می تواند مالك چیزی شود؟ ج _ در مورد اینكه برده می تواند، مالك چیزی شود یا نه، اقوی این است كه مالك می شود. اگر مالك او را تملیك كند یا دیگری به او هبه كند یا حیازت كند به اذن مولایش مثلاً. س 10_ آیا شرایطی هست كه برده زودتر آزاد شود؟ ج - اگر برده كور شود، یا مرض جذام بگیرد، یا زمین گیر شود و یا صاحب او چشم یا گوش او را قطع كند، آزاد می شود و همچنین است اگر پیش از آقای خود اسلام بیاورد. س 11_ آیا مولا می تواند با كنیز خود نزدیكی كند؟ ج _ مولا می تواند به مجردی كه كنیزی خریداری كرد، با او نزدیكی كند و احتیاج به عقد ندارد. س 12_ اگر زن، برده ای را بخرد، آیا می تواند با او همبستر شود؟ ج _ نمی تواند با او همبستر شود. س 13_ اگر مولا، دختر خود را به عقد برده اش درآورد و بعد مولا بمیرد و آن برده به عنوان ارث به دختر برسد، حكم آن چیست؟ ج _ عقد به هم می خورد. س 14_ تحلیل چگونه است و حكم آن چیست؟ ج _ اگر مولی كنیز خود را برای كسی تحلیل كند، یعنی بگوید: این كنیز بر تو حلال است، آن شخص می تواند با شرایط خاص با او نزدیكی كند. س 15_ اگر مولی با كنیز خود نزدیكی كند و از او صاحب فرزندی گردد، آیا می تواند آن كنیز را بفروشد؟ ج _ دیگر مولا نمی تواند او را بفروشد، مگر در مواردی كه در كتب مفصّله بیان شده است. س 16_ كسی كه بردۀ خود را آزاد می كند، باید دارای چه شرایطی باشد؟ ج _ باید عاقل و مالك باشد و از روی قصد و اختیار بردۀ خود را آزاد كند. س 17_ اگر پیش از بلوغ، بردۀ خود را آزاد نماید، حكم آن چیست؟ ج _ محل اشكال بلكه منع است. س 18_ اگر انسان مثلاً نصف یا ثلث برده اش را آزاد كند، حكم آن چیست؟ ج _ آزادی به همۀ او سرایت می كند. |
