احكام مُکاتبه
سؤال 1_ مكاتبه به چه معنا ست؟ جواب _ مُكاتبه، يعني مولا با بردۀ خود قرار بگذارد كه در مقابل پرداخت مقدار معینی آزاد شود. س 2_ صیغه مُكاتبه به چه صورت است؟ ج _ صیغه آن چیزی است كه مولا بگويد «كاتَبتُكَ أیّها الَعبدُ عَلی ألفِ دينار _ مثلاً _فَاِذا أَََُدَََََّیتَها فاَنتَ حُرٌّ »یعنی با تو قرار داد گذاشتم كه مثلأ در مقابل پرداخت هزار دینار آزاد باشی، پس اگر آن را بپردازی، آزاد خواهی بود س 3_ آیا جایز است در صیغۀ مُكاتبه شرط كنند مال را یك مرتبه بدهد یا بصورت اقساط بپردازد؟ ج _ جایز است. س 4_ اقسام مُكاتبه كدام است؟ ج _ مُكاتبه دو قسم است: اول: مُكاتبه مطلقه كه ذكر شد. دوم: مُكاتبه مشروطه. س 5_ مُكاتبه مشروطه چگونه است؟ ج _ مُكاتبه مشروطه آن است كه مولا در ضمن عقد شرط كند اگر برده نتواند همۀ مال را كاملاً بپردازد، بر بردگی خود باقی می ماند. س 6_ صیغه مُكاتبۀ مشروطه به چه صورت است؟ ج _ مولا بعد از خواندن صیغۀ مُكاتبۀ مطلقه باید بگوید: «فَاِن عَجِزتَ فأنتَ رَدُّ فی الرّق » یعنی: و چنانچه نتوانی مال را بدهی بر بردگی باقی هستی. س 7_ اگر برده ای كه با مولای خود مُكاتبۀ مطلقه كرده، نتواند همۀ مالی را كه قرار گذاشته اند بپردازد حكم آن چیست؟ ج _ به همان مقداری كه پرداخته آزاد خواهد شد. مثلاً اگر نصف مال را بدهد، نصف او ازاد می شود واگر ثلث مال را بدهد ثلث او آزاد می شود و در این صورت مولا نمی تواند مُكاتبه رابرهم بزند و چنانچه برده نتواند باقیمانده مال الكتابه را بدهد، امام معصوم علیه السلام یا نایب او از سهم رقاب زكات، او را آزاد می كند. س 8_ اگر برده ای كه مُكاتبۀ مطلقه شده بمیرد حكم آن چیست؟ ج _ چنانچه چیزی از مال الكتاب را نداده باشد، هر چه مال دارد به مولا ارث می رسد و اگر مقداری از آن را داده است، به نسبتی كه پرداخت نكرده، به مولا ارث می رسد، مثلأ اگر نصف مال را داده باشد، نصف ارث او به مولا می رسد و باقی مانده ارث به بازماندگان برده می رسد. س 9_ برده ای كه مُكاتبۀ مشروطه شده است چگونه آزاد می شود؟ ج _ تا همۀ مال الكتاب را ندهد آزاد نمی شود. س 10_ اگر برده ای كه مُكاتبۀ مشروطه شده بمیرد حكم آن چیست؟ ج _ چنانچه تمام مال الكتابه را نداده باشد همۀ ارثش به مولا می رسد، هر چند مثلاً نصف یا ثلث مال الكتابه راپرداخته باشد. س 11_ برده ای كه مُكاتبه می كند باید دارای چه شرایطی باشد؟ ج _ باید بالغ و عاقل باشد و با قصد و اختیار خود مُكاتبه كند زیرا مُكاتبه احتیاج به قبول دارد و قبول بدون این شرایط صحیح نیست. س 12_ آیا لازم است برده ای را كه مولا می خواهد آزاد كند عاقل باشد؟ ج _ لازم نیست عاقل یا بالغ باشد، بلكه بچّه و دیوانه را نیز اگر آزاد كند صحیح است. س 13_ مال الكتابه چیست؟ ج _ مال الكتابه، دین و بدهی است و باید معلوم بوده، وقت آن نیز معّین گردد. س 14_ اگر برده با مولای خود مرافعه كند حكم آن چیست؟ ج _ باید به حاكم شرع مراجعه شده و به قوانین مرافعات عمل كنند. |
