احكام زمینهای موات
سوال 1_ چه زمینهایی موات نام دارد؟ جواب _ زمینهای بیكاره ای كه فعلاً مالك ندارد، چه اصلاً مالک نداشته، مانند بیشتر صحراها، یا قبلاً مالك داشته و خراب شده، مانند شهرهایی كه از بین رفته است «موات » نام دارد. س 2_ هر كس زمین موات را آباد كند، آیا مالك آن می شود؟ ج _ مالك آن می شود. س 3_ آیا كسی می تواند مانع آبادی و احیای زمینهای موات شود؟ ج _ كسی یا دولتی حق ندارد بر زمینهای موات، دست گذاشته و مانع آبادی و احیای آن شود. س 4_ آیا دریافت هر گونه عوارض و مالیاتی بابت آبادی و احیای زمینهای موات جایز است؟ ج _ جایز نیست، بلكه مردم آزادند به مقداری كه حقّ دیگران از بین نرود، زمینها را آباد سازند. س 5_ اگر زمینی ملك شخصی باشد و بعد خراب شود، آیا حكم موات خواهد داشت؟ ج _ چنانچه مالك از آن اعراض كند، حكم موات را خواهد داشت، ولی اگر اعراض نكرده و آبادش نیز نمی كند بر ملك او باقی است علی الاظهر. س 6_ حریم چیست و آیا قابل تملك دیگران است؟ ج _ كسی كه زمینی را آباد می كند، مقداری از اطراف آن، عنوان حریم دارد و قابل تملك دیگران نیست. س 7_ آیا حریم هر چیزی مقدار مشخصی دارد؟ ج _ حریم هر چیزی مقدار مخصوصی است، مثلاً حریم خانه، مقداری است كه خاكها و خاكروبه ها را در آن می ریزند. و راه رفت و بازگشت به خانه، حریم آن محسوب می شود، بنابراین اگر كسی در صحرا خانه بسازد، دیگران نمی توانند در حریم آن، تصّرف كنند. س 8_ حریم نهر چه مقدار است؟ ج _ حریم نهر، مقداری است كه گل و خاك نهر را در آن می ریزند. س 9_ حریم چاه چه مقدار است؟ ج _ حریم چاه مقداری است كه برای آب دادن حیوانات و مانند آن، لازم است. س 10_ حریم ده چه مقدار است؟ ج _ حریم ده، مقداری است كه اهل آن برای زاعت و چرا احتیاج دارند و همچنین بقیۀ موارد. س 11_ آیا در زمینهای آباد، حریم وجود دارد؟ ج _ حریم در صورتی است كه انسان در زمینهای بیكاره، مثلاً خانه بسازد یا چاه بكند، ولی اگر در زمینهای آباد، خانه ای بخرد یا باغی احداث كند، حریم نخواهد داشت. س 12_ اگر كسی زمینی را سنگ چین كند، آیا دیگری می تواند آن را آباد كند؟ ج _ دیگری نمی تواند آن را آباد سازد و اگر كسی آن را به تصّرف در آورد، غاصب است. س 13_ سنگ چین كردن چگونه است؟ ج _ یعنی مثلاً زمین را صاف كرده و دور آن را علامت بگذارند. س 14_ سنگ چین كردن زمین، چگونه مانع از تصّرف دیگران است؟ ج _ در صورتی مانع از تصّرف دیگران است كه شخصی كه آن را سنگ چین كرده، بتواند آن را آباد كند، ولی اگر نمی تواند، سنگ چین كردن او اثری نخواهد داشت. س 15_ اگر سنگ چین شخصی باطل شود، آیا حق او نیز باطل می شود؟ ج _ حق او نیز باطل می شود و دیگران می توانند آباد كنند و اگر كسی كه سنگ چیده آن را آباد نكند در صورتی كه دیگران بخواهند آن را آباد كنند حاكم شرع می تواند او را مجبور كند یا آن را آباد نماید و یا دست از آن بر دارد. س 16_ كسی كه زمینی را سنگ می چیند و یا آباد می كند، آیا باید با قصد باشد یا خیر؟ ج _ باید قصد تمّلك داشته باشد، پس اگر برای بازی چاهی را حفر كند و یا زمینی را سنگ چین نماید، دیگران می توانند آن را تصّرف كنند. س 17_ كسی كه سنگ چیده آیا مالك زمین می شود؟ ج _ بنابر اقوی مالک زمین می شود، پس اگر آن را بفروشد معامله صحیح است و همچنین اگر زمینی را آباد كند مالك آن خواهد شد. |
