احكام اماکن عمومی
سؤال 1_ در چه چیزهایی مردم با هم شریک هستند؟ جواب _ از جمله چیزهایی كه مردم در آن شریك هستند: راه، مسجد، مدرسه، آب، جنگلها، كوهها و معادن می باشد، و جاهایی كه مختص به فقرا، زائران و مانند آنهاست برای آنان مشترك می باشد. س 2_ راه عمومی از آنِ كیست؟ ج _ راههای عمومی، مال همۀ مردم است و كسی نمی تواند در آن، خانه ای بسازد یا چاهی بكند. س 3_ راه خصوصی از آنِ كیست؟ ج _ راه خصوصی كه در رو ندارد (بن بست) مال كسانی است كه در آن، خانه دارند و كسی نمی تواند بدون اجازۀ آنها، آن را به تصّرف در آورد. بلكه اگر كسی دیواری در آن داشته باشد بدون اجازۀ آنها، نمی تواند دری از آن باز نماید. س 4_ آیا خوابیدن نماز گزاردن و معامله كردن در راههای عمومی اشكال دارد؟ ج _ خیر، اشكال ندارد. س 5_ آیا جایز است راه عمومی را محل بساط و دكان خود قرار دهد؟ ج _ بله، جایز است، به شرط آنكه به مردمی كه عبور و مرور می كنند، صدمه ای وارد نسازد. و اگر كسی زودتر از همه، در آن بساط پهن كند، دیگران نمی تواند مزاحم او شوند. س 6_ راه عمومی چگونه پدید می آید؟ ج _ راه عمومی به چند سبب پیدا می شود: اوّل: كسی ملك خود را، راه قرار دهد. دوّم: چند نفر زمینی را آباد كنند و قرار بگذارند فلان زمین، راه آن باشد. سوّم: مردم در زمین بیكاره ای، عبور و مرور كنند تا آنكه راه عمومی شناخته شود و در این صورت، كسی حق ندارد اطراف آن را به مقداری كه برای احتیاج است آباد كند و همچنین اگر فرد، یا شركت، یا گروه و یا دولتی راه سازی كند. س 7_ چگونه از راه، حكم راه بر طرف می شود؟ ج _ اگر راه، از راه بودن بیفتد، مثلاً دیگر كسی در آن عبور و مرور نكند، حكم راه از آن بر طرف شده و به حال سابق باز می گردد. س 8_ آیا مسجد مكان مشتركی است و آیا مسلمانان می توانند هر كاری در آن انجام بدهند؟ ج _ یكی از چیزهایی كه بین مسلمانان مشترك می باشد مسجد است و مسلمانان هر كاری را كه منافات با مسجد بودن نداشته باشد، میتوانند در آن انجام دهند، ولی حق نماز مقّدم بر هر كاری است. س 9_ اگر كسی در جایی از مسجد قرار گیرد، آیا دیگری می تواند جای او را بگیرد و چگونه حق او ساقط می شود؟ ج _ دیگری نمی تواند جای او را غصب نماید و چنانچه از جای خود بر خیزد و چیزی باقی نگذارد، حقّ او ساقط می شود. س 10_ اگر از جای خود بر خیزد و چیزی باقی گذارد، حكم آن چیست؟ ج _ اگر چیزی باقی گذارد، ولی آنقدر طول بدهد كه موجب تعطیل آن مكان شود، در صورتی كه مردم به آن احتیاج داشته باشند، می توانند آن را تصّرف نمایند، امّا اگر طول ندهد حقّ او باقی خواهد ماند. س 11_ آیا حرمهای مطهر، حكم مسجد دارد؟ ج _ حرمهای مطهر امامان معصوم علیه السلام حكم مسجد را دارد، ولی معلوم نیست نماز گزار مقّدم بر زائر باشد، یا زوّار مقّدم بر مجاور باشند. س 12_ مدرسه های دینی، مشترك بین چه افرادی است؟ ج _ مشترك بین طلاب است و كسی كه زودتر از دیگران هجره ای راتصّرف كند، مقّدم بر دیگران است، مگر مثلاً سفر او به طول انجامد، یا مخالف شرط واقف باشد. س 13_ « رباط » چیست و حكم آن چگونه است؟ ج _ جاهایی كه برای فقرا اختصاص دارد را « رباط » می گویند و در حكم مدارس دینی است و همچنین خانه های بین راه. س 14_آیا آبها و معادن، بین مردم مشترك است و چگونه شخص مالك آن می شود؟ ج _ آبها و معادن، بین مردم مشترك است، پس اگر كسی در زمینهای مباح، معدنی استخراج كند یا نحری حفر نماید، مالك آن می شود. س 15_ اگر چند نفر نحری حفر كنند یا زمینی را آباد نمایند، آیا با هم شریك هستند؟ ج _ هر یك به اندازۀ سهم خود، در آن شریك خواهند بود. س 16_ آیا آب، معادن و زمینهای بیكاره، ملك دولت است؟ ج _ ملك دولت نیست، بلكه دولت نیز مانند سایر مردم، اگر زمین را آباد كند یا معدن را استخراج نماید به شرطی كه حقوق دیگران از بین نرود، مالك آن می شود و گرنه بر حال خود باقی خواهد بود. س 17_ آیا در معادن، خمس واجب است؟ ج _ در معادن، خمس واجب است چنانچه در احكام خمس بیان شد. |
