[

یکی از کارهای بسیار زشت که با اندک تأمّل و دقّت هر انسان عاقلی زشتی آن را می باید، آشامیدن شراب و سایر مسکرات است. زیرا می دانیم مهمترین امتیاز انسان بر حیوانات، عقل می باشد که به برکت نورانی شدن قلب به آن، خوبی و بدی و حسن و قبح را کشف می کند. بنابراین اقدام به کاری که سبب محرومیت از عقل می شود، موجب آن است که انسان با میل و رغبت، خود را از مقام شامخ انسانی پایین آورده و در مرز حیوانات قرار می دهد و بدین وسیله راه آلودگی به هر گناه و عمل زشتی هموار می سازد. لذا این عمل از بالاترین جنایاتی است که ممکن است انسان در حقّ خود مرتکب شود. در آئین اسلام و آیات و روایات شرابخواری از خطرناکترین گناهان و معاصی به شمار آمده و به شدت از آن جلوگیری شده و کسی که مرتکب این گناه خطرناک شود، مورد تهدید قرار گرفته است. با مراجعه به تاریخ جاهلیت به خوبی روشن می شود که این عمل ناپسند همانند بسیاری از کارهای زشت دیگر در میان مردم به قدری رایج و شایع بود و به قدری این گونه اعمال زشت در میان ایشان رسوب داشت که حتی تا چند سال بعد از اسلام نیز گروههایی از آن دست برنداشتند تا زمانی که آیات قرآن مجید از آن به شدت جلوگیری نمود. گویا مردم آن زمان، زشتی و قبح این عمل را درک نمی کردند، لذا جمعی در حال مستی آماده رفتن به مسجد و حضور در صفّ نماز جماعت شدند که آیه نازل شد:

« لا تقربوا الصلاة و انتم سکاری»

نزدیک نماز نشوید در حالتی که مست می باشید.(سوره نساء، آی 43)

و حتی شدت اعتیاد مردم به این عمل زشت به حدی بود که برای جلوگیری از شراب خواری نزول یک آیه موثر واقع نشد، بلکه سه آیه با لحن قاطع آلودگی به شراب را منع کرد.

علامه امینی رحمة الله علیه از زمخشری که یکی از دانشمندان معروف اهل سنت می باشد در کتاب «ربیع الابرار» باب «اللّهو و اللذّات» و نیز از شهاب الدین ابشهی در کتاب «المستطرف» جلد 2، صفحه 192 نقل می فرماید که آن دو نفر گفته اند:

خداوند راجع به شراب سه آیه نازل فرموده:

اول: « یسألونک عن الخمر و المیسر قل فیهما اثم کبیر و منافع للنّاس» ترجمه: ای پیامبر درباره شراب و قمار از تو سئوال می کنند پس بگو در آن دو ضرر فراوان و نفعی بسیار اندک _ برای مردم است.(سوره بقره، آیه 219)

بعد از این آیه عدّه ای از مسلمانان _ شرب خمر را _ ترک نمودند، بعضی هم می خوردند تا این که مردی شراب خورده بود و با همان حال مشغول نماز شد و در نماز جمله نامناسبی گفت.

پس از این عمل این آیه نازل شد: « یا ایها الذین آمنوا لا تقربوا الصلوة و انتم سکاری حتی تفعلوا ما تقولون» ترجمه: ای کسانی که ایمان آورده اید به نماز نزدیک نشوید در حالی که مست هستید تا این بدانید که چه می گویید.(سوره نساء، آیه 43)

باز بعضی می نوشیدند و عده ای هم ترک کردند. عمربن الخطاب لعنة الله علیه روزی شراب خورد، استخوان چانه شتری را به دست گرفت و بر سر عبدالرحمن بن عوف فرود آورد، سپس نشست و بر کفاری که در جنگ بدر کشته شده بودند شروع به گریه نمود و اشعار کفرآمیز اسود بن یعفر را می خواند:

و کائن بالقلیب قلیب بدر                من الفتیان و العرب الکرام

و بودند در (کنار) چاه بدر _ از جوانمردان و عرب با کرامت

تا آنجا که:

الا من مبلغ الرحمن عنّی           بأنّی تارک شهر الصیام

فقل لله یمنعنی شرابی            و قل لله یمنعنی طعامی

تا آنجا که گوید: همانا کیست که از من به خدا خبر دهد _ که همانا من (روزۀ) ماه رمضان را ترک کنم. _ پس به خدا بگو مرا از شراب آشامیدن منع کند! _ و به خدا بگو مرا از خوردن غذا باز دارد!.

این خبر به پیامبر اکرم صلی الله علیه و آله و سلم رسید خشمناک از منزل خارج شدند به طوری که ردای مبارکشان بر زمین کشیده می شد با همان چیزی که در دست داشتند عمر لعنة الله علیه را زدند . وی گفت بخدا پناه می برم از غضب او و غضب پیغمبر او.

در این هنگام این آیه نازل شد:

« انّما یرید الشیطان أن یوقع بینکم العداوة و البغضاء فی الخمر و المیسر و یصدّکم عن ذکر الله و عن الصلوة فهل أنتم منتهون »

در میان شما به واسطه ی شراب و قمار دشمنی و کینه بیندازند و از یاد خدا بازتان دارد آیا شما شراب و قمار را وامی گذارید.(سوره مائده، آیه 91)

عمر گفت: « انتهینا انتهینا» واگذاردیم (شراب خوردن را) ، واگذاردیم (شراب خوردن را). _ الغدیر علامه امینی رحمة الله علیه، جلد 6، صفحه 251.

ما در مقام جمع آوری آثار تاریخی در زمینه آلودگی مردم دوران جاهلیت به شرب و خمر و سایر مسکرات نیستیم زیرا سبب طولانی شدن این بحث خواهد شد، بدون آنکه اثر مهمی داشته باشد. بلکه فقط اشاره ای به آن داشتیم، ولی اگر کسی در مقام جمع آوری این گونه مسائل از تاریخ باشد، به شواهد زیادی برخورد می کند و با صحنه ها و داستانهای بسیار عجیب و احیاناً زشت و شرم آور روبرو می شود.

Z