ابومنصور جمال الدين حسن بن شهيد مشهور به صاحب معالم یکی از بزرگان علمای اماميه در اواخر قرن دهم هجری است با خواهر زاده خود صاحب مدارک هم عصر بود شيخ حسن خود عالمی متبحر و فقيهی ارزشمند و خوش ذوق بود از فهم و درک و استعداد قابل توجهی وی و خواهر زاده و فرزندانش برخوردار بودند و به سرعت در نجف اشرف به دروس فقهی پيشرفت نمودند. اين شهيد زاده و آن سيد زاده به اتفاق چند سالی مختصر از محضر استاد بزرگوار حوزه نجف مرحوم محقق اردبيلی رحمت الله عليه برخوردار بودند و با جديت راه کمال و رسيدن به اجتهاد را می پيمودند و به درخواست خويش جناب مقدس آنها را پس از تعليم به طريق استنباط و تحقيق ضمن معرفی کتب آشنا فرمود و آن دو بزرگوار قبل از ديگر علما نجف را به سوی زادگاه خويش جبل عامل ترک نمودند و چه بسا افاضلی در مورد زدود و منتقی را به زمان حيات استاد به نجف آوردند که همگان از حضار علما مخصوصا جناب استاد شگفتيها نمودند و بر نبوغ و استعداد آن دو انگشت تعجب به دهان گزيدند و به طرز استنباط و شم فقهی آنان صد آفرين گفتند (نه آن حضار بلکه تمام علما امثال وحيدها و بحر العلومها نيز...) تا به امروز که گوئی اين دو بزرگوار علوم آل محمد را به وراثت پاک از گلستان مکتب به ارث برده اند و بعدها به اسباط خود منتقل ساختند و فقير را در بين علما به شهيد و فرزندش و اسباطش عشقی است که دوست دارد آنها را چون سيد مرتضی و جدش علی مرتضی بوسه بر قدمها زند... جمال الدين شيخ حسن را غير از معالم آثار ديگری است ارزنده چون تحرير طاووسی در تهذيب رجال سيد و منتقی در احاديث، مشکوة در اجتهاد و تقليد، شرح الفيه شهيد و رسالۀ در عدم جواز تقليد از ميت، اثنی عشريه او در نماز است که شيخ بهائی آن را شرح نمود. بيننده عزيز شيخ حسن همان گونه که قبلا اشاره شد به سالی که (949) شهيد در مسافرت بود متولد شده بود و حسن ناميده شد و قبل از آمدن به نجف شاگرد علمای عامل چون سيد صائغها نيز بود و سرانجام به سال 1011 در جبل عامل به سرای هميشگی شتافت وی بر خلاف پدرش اکثر عمر خود را به زادگاه خويش و گاهی به عتبات سپری فرمود و کمتر به مسافرت پرداخت و چنين می فهميم که تمايلی به آمدن ايران و ديدار امرای صفوی ندارند و زيارت فرزند باب الحوائج عليه السلام را نيز از دور با ارتباط قلبی بر روی بلندی های جبل عامل انجام می داد کما اينکه سالها است شما عاشقان علی عليه السلام و اولاد عزيزش از دور اين چنين در خاتمه پس از فوت صاحب معالم فرزند عالی مقام او شيخ محمد معروف به سبط الشهيد وارث علوم پدر گرديد.

 بازگشت...