سؤال 1_ تدبیر به چه معناست؟
جواب _ تدبیر، یعنی مولا به بردۀ خود بگوید: « أنتَ حُــرٌّ دَبْرَ وَفاتي » یعنی: بعد از مردن من تو آزاد هستی.
س 2_ بعد از مرگ مولا چه باید كرد؟
ج _ باید پس از مرگ مولا، برده اش را از ثلث مال آزاد كنند.
س 3_اگر مولا بدهی داشته باشد، برده را باید چطور آزاد كرد؟
ج _ باید اوّل، بدهی را از مجموع مال خارج كنند و بعد، برده را از ثلث بقیه مال، آزاد نمایند.
س 4_ آیا جایز است كه انسان از تدبیر خود برگردد؟
ج _ جایز است.
س 5_ اگر فقط كنیزی را كه آبستن است تدبیر كند، آیا بچّۀ او نیز آزاد می شود؟
ج _ اگر به آن كنیز بگوید: تو بعد از مردن من آزاد هستی، تدبیر نسبت به كنیز صحیح است. ولی بچّۀ او بر بردگی باقی است، مگر دلیلی باشد كه بچّه را نیز تدبیر كرده است.
س 6_ كسی كه تدبیر می كند باید چه شرایطی داشته باشد؟
ج _ باید بالغ و عاقل باشد، از روی قصد و اختیار تدبیر كند و مالك برده باشد.
س 7_ آیا انسان می تواند بردۀ دیگری را تدبیر كند؟
ج _ اگر انسان بردۀ دیگری را تدبیر كند صحیح نیست.
س 8_ آیا تدبیر بچّه ای كه ده سال دارد، اشكال دارد؟
ج _ در مورد صحّت تدبیر بچّه ای كه ده سال دارد، اشكال بلكه منع است.
س 9_ اگر برده ای که تدبیر شده از دست صاحب خود فرار كند، حكم تدبیر او چگونه است؟
ج _ تدبیر او باطل می شود.
س 10_ اگر كسی بر بردۀ تدبیر شده جنایتی وارد سازد، حكم آن چیست؟
ج _ اگر كسی بر بردۀ تدبیر شده جنایتی وارد سازد، دیۀ آن مال مولاست.
س 11_ اگر بردۀ تدبیر شده جنایتی بكند، حكم آن چیست؟
ج _ اگر بردۀ تدبیر شده جنایتی بكند، دیه بر عهدۀ خود برده تعلّق می گیرد، ولی مولا می تواند دیۀ او را بدهد.